ارزیابی کیفیت آب رودخانه ها تحت تاثیر آلودگیهای ناشی از کاربری اراضی با RS و GIS - مورد مطالعاتی رودخانه هراز

این تحقیق به ارزیابی کیفیت آب رودخانه هراز با استفاده از فناوری های سنجش از دور (RS) و سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) پرداخته است. رودخانه هراز که در شمال ایران قرار دارد، به دلیل فعالیت های انسانی از جمله کشاورزی، صنعتی، و شهری دچار آلودگی های مختلفی شده است. در این تحقیق، تمرکز اصلی بر شناسایی و تحلیل تاثیرات ناشی از تغییرات کاربری اراضی بر کیفیت آب رودخانه با استفاده از تصاویر ماهواره ای Landsat ۸ و فناوری سنجش از راه دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی بوده است. روش تحقیق شامل جمع آوری داده های میدانی و ماهواره ای، تحلیل داده ها با استفاده از تکنیک های پیشرفته دورسنجی، مدل سازی و استفاده از ضرایب انتقال آلودگی رواناب کاربری های زیرحوضه های رودخانه به پایین دست که مطابق با استاندارد آمریکایی EPA جهت مطالعه آلودگی رودخانه است. مساحت کاربری زیرحوضه ها که با استفاده از تکنیک های سنجش از راه دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی به همراه ضرایب استاندارد انتقال آلودگی رواناب باعث می شود که حتی الامکان هر مورد مطالعاتی بدون نیاز به استخراج داده های زمینی و محلی که هزینه های بسیاری دارد جهت تعیین آلودگی های منتقل شده از طریق کاربری زمین در زیرحوضه های رودخانه اقدام شود و دید جامعی نسبت به وضعیت رودخانه و تغییرات نسبت به پژوهش های پیشین به دست بیاید. نتایج نشان داده است که فعالیت های کشاورزی و شهری اصلی ترین منابع آلودگی رودخانه هراز هستند و تاثیرات منفی قابل توجهی بر کیفیت آب آن در پایین دست دارند. عمده تاثیرپذیری آلودگی فسفر موجود در پژوهش از کاربری شهری با ۳۹ درصد و نیتروژن در کاربری بایر با ۴۱ درصد آلودگی است. این مطالعه نشان داد که بار آلودگی رودخانه در پنج زیرحوضه الر، السم، بلده، پل چالو و آمل در مجموع ۵۵۰ تن فسفر و ۳۳۸۵ تن نیتروژن در سال ۱۴۰۲ است و تنها در زیرحوضه آمل آلودگی وارد شده حدود ۸۰ درصد فسفر و ۷۰ درصد نیتروژن را در برمی گیرد که نشاندهنده تاثیرات عمده شهرنشینی و آثار آن بر بار آلودگی رودخانه هراز است. در دیگر زیرحوضه ها، آلودگی های موجود به نسبت مساوی تقسیم شده است، که نشان از کاربری های مشابه در این زیرحوضه ها است.

کلیدواژه ها:

آلودگی رودخانه ، کاربری اراضی ، سنجش از راه دور ، ضرایب انتقال آلودگی رواناب ، سیستم اطلاعات جغرافیایی ، رودخانه هراز