بررسی روابط مبدا و مقصد در گندم بهاره تحت شرایط تنش خشکی انتهای فصل رشد

هدف: این پژوهش با هدف شناسایی نحوه ارتباط بین منبع و مخزن در گیاه گندم و تاثیر محدودیت هر یک از آن ها بر عملکرد دانه تحت شرایط مطلوب و نیز تنش کم آبی اجرا گردید.روش پژوهش: پژوهش در سال زراعی ۱۳۹۸-۱۳۹۷ به صورت کرت­های خردشده در قالب بلوک­ کامل تصادفی در سه تکرار، در مرکز تحقیقات کشاورزی استان تهران اجرا شد. عامل اصلی، خشکی در سه سطح آبیاری مطلوب (۵۰ میلی متر تبخیر از تشتک معادل ۸۲۵۰ مترمکعب)، تنش متوسط (۸۰ میلی متر تبخیر از تشتک معادل ۵۱۳۰ مترمکعب) و تنش شدید (۱۱۰ میلی متر تبخیر از تشتک معادل ۴۱۰۰ مترمکعب) و عامل فرعی محدودیت مبدا و مقصد در چهار سطح بدون محدودیت، حذف برگ های نیمه بالایی، حذف برگ های نیمه پایینی و حذف نیمی از طول سنبله بود.یافته ها: تنش کم آبیاری سبب کاهش ۴/۲۳ درصد و ۱/۳۲ درصد عملکرد به ترتیب برای تنش خفیف و شدید شد. خشکی سبب افزایش معنی­دار غلظت پرولین شد. پروتئین دانه در شرایط تنش شدید به بالاترین حد خود و میانگین ۳/۱۲ درصد رسید. خشکی غلظت کلروفیل a وb را کاهش داد. اثر تیمار محدودیت مبدا یا مقصد بر کلیه صفات به جز محتوای نسبی آب برگ و غلظت کلروفیل b معنی­دار بود. حذف برگ های نیمه پایینی سبب کاهش عملکرد به میزان ۳/۱۰ درصد و برای حذف برگ های نیمه بالایی بوته بیش تر و معادل ۳/۱۸ درصد بود. بیش ترین تاثیر منفی بر عملکرد دانه با حذف نیمی از طول سنبله­ها و به میزان ۲/۳۴ درصد اتفاق افتاد.نتیجه گیری: در انتخاب ارقام پر محصول گندم انتخاب براساس سنبله های بلندتر (مقاصد بزرگ تر) و دوام بیش تر سطح برگ های بالایی باید مدنظر قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

پرولین ، تنش کم آبی ، کلروفیل ، حذف برگ ، حذف سنبله