ابعاد گفتمان هدایت و آگاهی بخشی در راهبردهای فرهنگی امام جواد (ع)

سعادت بشر علاوه بر عقل نیازمند هدایت توسط پیشوایانی است که برخوردار از فضایل اخلاقی و کمالات انسانی بوده ­اند؛ بر اساس باور شیعیان اثنی عشری، امامان معصوم افرادی شایسته و منصوب پروردگار بوده و مسئولیت هدایت مردم را بر عهده داشته ­اند. امام جواد (ع) در یکی از حساس ترین ادوار تاریخ اسلام که مجموعه ای پیچیده از موانع و مشکلات داخلی مربوط به شیعیان و خارجی (خلافت عباسی) اطراف ایشان را فراگرفته بود و در حالی که تنها هفت ساله داشت، مسئولیت امامت و هدایت مردم را بر دوش گرفت. از این رو ضرورت دارد به منظور کسب آگاهی و معرفت، چگونگی مواجهه امام در هر بخش به دقت مورد ارزیابی و مطالعه قرار گیرد. مساله اساسی این پژوهش آن است که امام در گفتمان خود با جریان ها و گروه های مختلف چگونه و با چه راهبردهایی به آگاهی بخشی، معرفت شناسی و افزایش شناخت آنان اقدام نمود؟ اقدامات ایشان برای هدایت نخبگان و مردم در مواجهه با دسایس خلافت عباسی، اندیشه ها و افکار مختلف و گاه انحرافی و التقاطی چه بود؟ روش تحقیق در این مقاله، تحلیلی توصیفی و شیوه جمع آوری اطلاعات، کتابخانه ای می باشد. یافته های این پژوهش حاکی از آن است که راهبرد ارشادی و هدایت گری امام جواد (ع) استفاده از استدلال، گفتمان منطبق بر قرآن و سنت، جلب اعتماد مردم، بهره برداری از ظرفیت های موجود حتی در دربار عباسیان برای آگاهی مردم از اسلام راستین، تبیین جایگاه اهل بیت (ع)، تبیین مظالم دستگاه خلافت، شانه خالی نکردن از مسئولیت، انتشار معارف الهی و ایجاد آمادگی برای دوران غیبت بود.

کلیدواژه ها:

قرآن ، اهل بیت (ع) ، امام جواد (ع) ، راهبردهای فرهنگی ، هدایتگری