آمایش سرزمین، امنیت خاک و کشاورزی پایدار

سند آمایش سرزمین، یک برنامه راهبردی برای استفاده بهینه از منابع طبیعی و انسانی کشور می باشد و نقش بسزایی در توسعه پایدار ایفا میکند. یکی از مهمترین منابع طبیعی که در این سند مورد توجه قرار میگیرد، خاک است. خاک بهعنوان بستر اصلی تولید محصوالت کشاورزی، نقش مهمی در مدیریت منابع آب، حفظ تنوع زیستی و توسعه اقتصادی، اجتماعی و زیستمحیطی کشور ایفا میکند. بنابراین، مدیریت صحیح خاک در آمایش سرزمین از اهمیت ویژهای برخوردار است. افزایش جمعیت و نیاز به غذا، توجه به محدودیت منابع طبیعی، ضرورت ارتقای تولید، میزان بهره روی و میزان درآمدزایی بخش کشاورزی و پایداری تولید، نقش حفاظت از خاک را پررنگ می نماید. باتوجه به مساحت پهنه کشاورزی دیم در کشور و شدت خشکسالی در کشور، تغییر اساسی در الگوی کشت ضروری می باشد. اصالح الگوی کشت به سمت کشت متنوع و افزایش درتراکم کشت و کاشت گیاهان دارویی پربازده در سند آمایش سرزمین تاکید شده استمشارکت بهره برداران از اهرم های اصلی توسعه کشاورزی است. تغییرات اقلیمی تاثیرات قابلتوجهی بر فرآیندهای خاک کشاورزی دارند. افزایش دما، تغییر الگوهای بارش و رویدادهای شدید اقلیمی از عوامل کلیدی هستند که فرآیندهای خاک را تحت تاثیر قرار میدهند. حفظ مواد آلی خاک از طریق تناوب زراعی و کشت گونههای مقاوم به تغییرات اقلیمی در مدیریت پایدار خاک نقش دارد. همچنین نقش مشارکت بهره برداران در بهره وری مصرف آب، افزایش ضریب مکانیزاسیون، ارتقای کمیت و کیفیت محصوالت، جلوگیری از فرسایش شدید خاک و تحقق امنیت غذایی مورد تاکید می باشد. نقش خاک در سند آمایش سرزمین بهویژه در زمینه کشاورزی پایدار، تغییرات اقلیمی و توسعه اقتصادی غیرقابل انکار است. در این مطالعه به صورت مروری اهمیت منابع خاک کشاورزی پایدار، الگوی کشت، تغییر اقلیم و نقش بهره برداران در حفاظت از خاک، تغییر اقلیم و امنیت خاک بر اساس سند آمایش سرزمین بیان شده است.

کلیدواژه ها:

آمایش سرزمین ، امنیت خاک ، تغییر اقلیم ، الگوی کشت ، مشارکت بهره برداران ، کشاورزی پایدار