تمییز دعوی از دفاع: نقدی بر مواد ۱۸، ۱۴۲ و ۲۷۵ قانون آیین دادرسی مدنی

مواد ۱۸، ۱۴۲ و ۲۷۵ قانون آیین دادرسی مدنی به گونه ای انشا شده که دعوی و دفاع را از هم تفکیک و جدا کرده است. به همین سبب این سوال مطرح است که آیا دعوی و دفاع دو مفهوم جداگانه است یا اینکه مفاهیمی مشابه. اما، بسته به اینکه از طرف کدام یک از اطراف دعوی (خواهان یا خوانده) طرح گردد، دعوی یا دفاع نامیده می شود. این پرسش ذهن حقوقدانان و قضات را به خود مشغول کرده و در آرای دادگاه ها[۱] و نشست های قضایی قضات دادگستری[۲] به آن پرداخته شده است. تمییز دفاع از دعوی از دغدغه های نویسندگان دادرسی مدنی نیز بوده و می باشد.[۳] در این مقاله دو مفهوم دفاع و دعوی با توجه به موارد تمثیلی مذکور در ماده ۱۸ و ۱۴۲ قانون آیین دادرسی مدنی مورد مطالعه قرار گرفته و سعی شده این دو مفهوم تبیین گردد. درهمین راستا و براساس اینکه در کتاب های فقهی به این دو مفهوم بهتر پرداخته شده است، ابتدا این مفاهیم در فقه و سپس حقوق فرانسه مورد مطالعه قرار گرفته شده است و سرانجام با نظر به رویه قضایی تلاش شده ضوابط تشخیص و تمایز دعوی از دفاع مشخص گردد.   [۱]. مجموعه نشست های قضایی، مسائل آیین دادرسی مدنی، جلد ۱، ویرایش سوم، معاونت آموزش قوه قضائیه، انتشارات جاودانه، ۱۳۸۷ ص ۲۴۴ و ۲۴۵. [۲]. مجموعه نشست های قضایی در امور مدنی، قضات دادگستری استان تهران(۱۳۹۹-۱۳۹۳) انتشارات دادگستری کل استان تهران، نوبت انتشار اول، ۱۴۰۰ ص۳۶۵. [۳]. خدابخشی، قواعد عمومی دعاوی، شرکت سهامی انتشار، دوم ۱۳۹۳ صفحه ۲۵ مفهوم دعوا.

کلیدواژه ها:

خوانده ، خواهان ، دادخواست ، دعوی ، دفاع ، مدعی ، مدعی علیه