طراحی زنجیره تامین دوار با رویکرد قیمت گذاری در دوره عمر محصول

هدف: افزایش مخاطرات زیست محیطی و کمبود منابع توجه به اقتصاد دوار و محصولات در زنجیره معکوس شبکه تامین را ضروری می سازد. از سوی دیگر اتخاذ تصمیمات متناسب اقتصادی و زیست محیطی در مراحل مختلف دوره عمر محصولات موجب افزایش سودآوری شبکه زنجیره تامین می شود. لذا، در این پژوهش یک زنجیره تامین چهار لایه ای شامل تامین کنندگان، تولیدکنندگان، مراکز توزیع و بازارها در جهت مستقیم و سه تسهیل شامل مراکز جمع آوری، جداسازی و دفع ضایعات در جهت معکوس پیکره بندی می گردد.روش شناسی پژوهش: زنجیره تامین معکوس شامل مراکز جمع آوری، یک مرکز جداسازی و یک مرکز دفع می باشد. هم چنین سه نوع محصول درجه ۱ و ۲ و ۳ در این شبکه تولید می شود. محصول درجه ۱، محصولی است که تمام قطعات و مواد اولیه تشکیل دهنده آن اصلی و درجه ۱ بوده و به طور مستقیم از تامین کنندگان، تهیه و سپس در مراکز تولید قطعات آن ها تولیدشده و درنهایت محصول درجه ۱ در اختیار مشتری قرار می گیرد. محصولات درجه ۲، تمام قطعات تشکیل دهنده آن ها همان قطعات مصرفی قابل استفاده مجدد می باشد که از طریق زنجیره معکوس و از مرکز جداسازی در اختیار مراکز تولید قرار می گیرند. این قطعات سپس مونتاژ شده و درنهایت محصول درجه ۲ تولید خواهد شد. محصولات درجه ۳، محصولاتی هستند که قطعات تشکیل دهنده آن ها ترکیبی از قطعات اصلی یا همان درجه ۱ و قطعات قابل استفاده مجدد می باشد. زنجیره تامین روبه جلو با تهیه مواد اولیه از تامین کنندگان آغاز می شود. فرض بر آن است که تمام مراحل تولید درون سازمانی است و در داخل مراکز تولید موردنظر انجام می شود. سپس، محصولات تولیدشده به بازار مشتریان فرستاده می شود.یافته ها: در زنجیره معکوس از شبکه پیشنهادی، محصولات پس از گذشت زمان و مستهلک شدنشان توسط مراکز جمع آوری از مشتریان خریداری می شوند. سپس محصولات بازگشتی جمع آوری شده به مرکز جداسازی منتقل می شود. در مرکز جداسازی قطعات جدا شده، ازنظر کیفیت بازرسی خواهند شد و به دو دسته قابل استفاده مجدد و غیرقابل استفاده طبقه بندی می شوند. دسته اول قطعاتی هستند که مصرف آن ها خاتمه یافته است و به مراکز تولید بازمی گردند. دسته دوم ضایعاتی محسوب و به مرکز دفع منتقل می شوند. برای حل مدل پیشنهادی در ابعاد کاربردی از الگوریتم های ژنتیک و بهینه سازی ازدحام ذرات برای یافتن جواب بهینه استفاده شده است. با بررسی نتایج و تحلیل های انجام شده و با توجه به شاخص درصد انحراف نسبی و زمان حل مشخص شد که الگوریتم ژنتیک دارای عملکرد بهتری بوده است.اصالت/ارزش افزوده علمی: در شبکه ارایه شده چرخه عمر محصول در نظر گرفته می شود و لذا مدل چند دوره ای می باشد. تسهیل مراکز توزیع در شبکه بین دو تسهیل تولیدکنندگان و بازارهای مشتری قرار می گیرد. چندین مراکز جداسازی و دفع در نظر خواهیم گرفت. سه نوع تقاضا و نرخ بازگشت به ازای هر نوع محصول وجود دارد. یک مدل برنامه ریزی خطی عدد صحیح مختلط با هدف بیشینه سازی سود اقتصادی در طول دوره عمر محصول و قیمت گذاری ارایه می گردد. با توجه به پیچیدگی محاسباتی در ابعاد متوسط، یک الگوریتم ژنتیک برای یافتن جواب بهینه استفاده ده است. کارایی الگوریتم ژنتیک با تحلیل های عددی اثبات می شود.

کلیدواژه ها:

الگوریتم ژنتیک ، زنجیره تامین دوار ، دوره عمر محصول ، قیمت گذاری