بررسی اثر تنش آبی و کود کمپوست بر رشد و خصوصیات فیزیولوژیکی گیاه گل گاوزبان ایرانی

گاوزبان ایرانی تحت عنوان گل گاوزبان از گذشته های دور به عنوان گیاه دارویی سنتی مورد استفاده قرار می­گرفته است. این تحقیق در دانشگاه گنبد کاووس و در سال ۱۳۹۹ انجام گردید. آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی در سه تکرار انجام شد. عاملهای مورد بررسی شامل دور آبیاری (۰، ۷، ۱۴ و ۲۱ روزه) و میزان کمپوست (۰، ۵، ۱۰ و ۱۵ درصد) بود. در زمان برداشت پارامترهای موسیلاژ، نیتروژن کل، کوئورستین، اندازه گیری شد.  براساس نتایج به دست آمده تیمارهای مورد بررسی اثر معنی­داری بر ارتفاع گیاه، تعداد ساقه­های فرعی، عملکرد سرشاخه گلدار، درصد و عملکرد اسانس و موسیلاژ گاوزبان داشتند. بیشترین تعداد ساقه های فرعی، ارتفاع، عملکرد سرشاخه گلدار و عملکرد موسیلاژ و اسانس در شرایط بدون تنش و با مصرف ۱۰% کودهای شیمیایی+ زیستی و کمترین مقادیر نیز در شرایط تنش رویشی+ زایشی و با مصرف ۵۰% کودهای شیمیایی+ زیستی حاصل شد. مصرف تلفیقی ۱۰% کودهای شیمیایی+ زیستی نسبت به استفاده ۱۱% کودهای شیمیایی، در تنش رویشی ۱۰% درصد و در تنش زایشی ۳۰% درصد ارتفاع گیاه را بهبود بخشید. اثر متقابل تیمارهای کودی و تنش کم ۳۱ کیلوگرم ۳% و ۳۱% آبی در اکثر صفات معنی دار بود. با توجه به داده های مقایسه میانگین جدول ۳، بیشترین اختلاف معنی دار در سطح ۵% به ترتیب در صفات مهار رادیکال با اختلاف معنی دار ۱۹/۳ %، فنل با اختلاف معنی دار ۶۱/۲ % و فلاونوئید با ۹۵/۱% مشاهده گردید. با افزایش مصرف کمپوست صفت مهار رادیکال در گیاه گاوزبان از ۵۸/۷۴% به ۷۹/۵۸% کاهش یافت که در شرایط عدم مصرف کمپوست صفت مهار رادیکال بیشترین تاثیر را داشت. صفات فنل و فلاونوئید نیز در شرایط عدم مصرف کمپوست بیشترین تاثیر بر گیاه گاوزبان داشته و با افزایش مصرف کمپوست تاثیر صفات فنل و فلاونوئید کاهش یافت. نتایج نشان داد که کارتنوئید و کلروفیل کل در اثر تنش خشکی کاهش یافتند. در مجموع، برای دستیابی به عملکرد قابل قبول و درصد موسیلاژ بالا در گاوزبان، استفاده از رژیم آبیاری بدون تنش همراه با کاربرد کمپوست در شرایط آب و هوایی روستای وامنان استان گلستان  مناسب به نظر می رسد.

کلیدواژه ها:

گل گاوزبان ، تنش خشکی ، کمپوست ، گیاه دارویی