بررسی فرسایش پذیری، مکان یابی و جهت یابی رسوبات بادی(منطقه موردمطالعه: شمال شرق استان قم)

مقدمه: فرسایش بادی، یکی از فرآیندهای موثر شکل ساز در مناطق خشک و نیمه خشک می باشد. بدیهی است، جهت حرکت ماسه های روان تابع جهت وزش باد می باشد. در این پژوهش، منشا و جهت انتقال ماسه های بادی و فرسایش پذیری منطقه حاجی آباد مسیله در شمال شرق استان قم مورد بررسی قرار گرفته است.مواد و روش ها: بدین منظور، در ابتدای امر بادهای موثر در فرسایش بادی مورد مطالعه قرار گرفت و با بررسی رخساره های ژئومرفولوژیکی و هم چنین بازدیدهای محلی و مقایسه نهشته های ماسه ای با محل های احتمالی برداشت، مکان های برداشت، حمل و رسوب گذاری مشخص گردید. به منظور تعیین سرعت آستانه فرسایش بادی در هر یک از رخساره های ژئومورفولوژی از ارتباط بین ذرات خاک و سرعت بحرانی آغاز حرکت یا سرعت آستانه فرسایش بادی و همچنین فرسایش پذیری آن استفاده شده است.یافته ها: مهم ترین رخساره های حساس شناسایی شده شامل رخساره های رسی- لیمونی و فرسایش آبراهه ای می باشند. با توجه به شکل تپه های ماسه ای می توان دریافت، که جهت وزش بادها از شمال غرب به طرف جنوب شرق است، که عامل اصلی حمل رسوبات بادی از اراضی بالادست می باشد. همچنین، متقارن بودن منحنی فراوانی ذرات رسوبی نشان از نزدیک بودن منطقه برداشت به منطقه رسوب گذاری است.نتیجه گیری: رسوبات ته نشین شده درون رودخانه ها، مسیل ها و آبراهه ها عامل اصلی پیدایش رسوبات بادی در منطقه می باشند. وزش بادهای فرساینده، این رسوبات از درون آبراهه ها و سطح زمین به درون و مجاور منطقه وارد نموده و موجب بروز خسارات متعددی می گردد، که در ابتدا بایستی مکان یابی و جهت یابی شده و در نهایت کنترل گردند.

کلیدواژه ها:

مکان یابی و جهت یابی ، فرسایش پذیری ، استان قم.