ارزیابی عملکرد و اجزاء عملکرد اکوتیپ های مختلف سیاهدانه (Nigella sativa L.) به تاریخ کاشت در گرگان

به­منظور ارزیابی اکوتیپ­های مختلف سیاهدانه (Nigella sativa L.) در پاسخ به تاریخ کاشت، آزمایش مزرعه­ای با چهار تاریخ کاشت در سال زراعی ۱۳۹۹-۱۴۰۰ در شهرستان گرگان به اجرا در آمد. آزمایش به صورت کرت­های خرد شده در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی در سه تکرار صورت گرفت که در آن چهار تاریخ کاشت ۲۸ آذرماه، ۲۸ دی­ماه، ۲۸ بهمن­ماه و ۲۸ اسفندماه به­عنوان فاکتور اصلی و ۱۳ اکوتیپ (جمع آوری شده از نقاط مختلف ایران) به­عنوان فاکتور فرعی در نظر گرفته شدند. در این تحقیق، صفات ارتفاع بوته، تعداد شاخه در بوته، تعداد فولیکول در بوته، تعداد دانه در فولیکول، وزن هزار دانه و عملکرد دانه اندازه گیری شد. نتایج نشان داد که با تاخیر در کاشت، کلیه صفات اندازه­گیری شده کاهش یافت. بیشترین عملکرد دانه از تاریخ کاشت اول (۱۲۴۵ کیلوگرم در هکتار) حاصل شد. همچنین از اکوتیپ­های خواف، سرایان، بجستان، زابل و اصفهان بیشترین عملکرد دانه به دست آمد. با تاخیر در کاشت، عملکرد دانه اکوتیپ­های پرعملکرد به صورت خطی کاهش یافت (۹-۸ کیلوگرم در هکتار به ازای هر روز تاخیر در کاشت)، با این تفاوت که کاهش عملکرد دانه در اکوتیپ بجستان (۸/۵ کیلوگرم در هکتار به ازای هر روز تاخیر در کاشت) کمتر از سایر اکوتیپ­ها بود که بیانگر سازگاری بالای این اکوتیپ به تاریخ کاشت و شرایط محیطی گرگان می­باشد. همچنین همبستگی مثبت و معنی داری بین عملکرد دانه با صفات ارتفاع بوته (۷۳/۰)، تعداد شاخه در بوته (۵۶/۰)، تعداد فولیکول در بوته (۸۳/۰)، تعداد دانه در فولیکول (۸۴/۰) و وزن هزار دانه (۵۵/۰) وجود داشت. به طور کلی، نتایج این تحقیق نشان داد که تاریخ کاشت و اکوتیپ تاثیر معنی­داری بر عملکرد دانه سیاهدانه دارند و ازاین رو، توصیه می­شود که برای حصول عملکرد دانه بالاتر در گرگان، اکوتیپ­های پرعملکرد در آذرماه کاشت شود و برای تایید نهایی آزمایشات تکمیلی در این منطقه صورت گیرد.

کلیدواژه ها:

شرایط محیطی ، گیاهان فراموش شده ، گیاه دارویی