ارزیابی تاثیر عملیات پیتینگ بر بهبود شرایط خاک و تنوع پوشش گیاهی

مقدمه بخش چالش برانگیز احیای اراضی تخریب یافته در مناطق خشک تامین رطوبت مورد نیاز برای افزایش تولید زی توده است. تامین آب مورد نیاز می بایست بدون ایجاد فشار بیشتر بر منابع محدود آبی و بدون ایجاد تعارضات اجتماعی در منطقه صورت بگیرد. استفاده از رواناب حاصل از بارش و ایجاد بستر مناسب برای ذخیره آب روشی کارآمد در احیا و اصلاح مراتع به ویژه در مناطق بیابانی و خشک است. هدف از انجام این پژوهش ارزیابی تاثیر عملیات پیتینگ در احیاء پوشش گیاهی بومی در اراضی تخریب یافته و کانون های گرد و غبار جنوبی استان خوزستان واقع در شهرستان بندر ماهشهر است.   مواد و روش ها  به منظور بررسی تغییرات پوشش گیاهی از روش ترانسکت-کوادرات استفاده شد. ابتدا به صورت تصادفی در وسط عرصه اجرای طرح دو ترانسکت در خلاف جهت یکدیگر و عمود به ردیف های پیتینگ و روی هر ترانسکت ۱۵ پلات در نظر گرفته شد. در مجموع میزان تاج پوشش و گونه های گیاهی مستقر در پیتینگ ها در ۳۰ پلات و ۳۰ پلات هم در بین ردیف های پیتینگ به عنوان منطقه شاهد اندازه گیری شد. به منظور مقایسه پوشش گیاهی مستقر در پیتینگ ها و مناطق شاهد علاوه بر میزان تاج پوشش و تراکم گونه ها شاخص های غیرپارامتریک غنا و تنوع پوشش گیاهی با استفاده از نرم افزار Past محاسبه شدند. برای بررسی تاثیر احداث پیتینگ ها بر خاک منطقه در مجموع ۶۰ نمونه خاک از مناطق اجرای پیتینگ و شاهد در سه عمق ۳۰-۰، ۶۰ -۳۰ و ۶۰ تا ۹۰ سانتی متر نمونه برداری و از نمونه ها کربن آلی، شوری و رطوبت در آزمایشگاه اندازه گیری شد. به منظور بررسی وجود تفاوت معنی دار بین پوشش گیاهی و ویژگی های نمونه های خاک موجود در عرصه های پیتینگ و شاهد پس از تایید نرمال بوده داده ها، از آزمون t جفت نشده استفاده شد.   نتایج و بحث نتایج نشان داد که در اراضی پیتینگ تراکم گونه ای ۸۱ درصد، تاج پوشش ۱۴ برابر، شاخص تنوع شانون ۸۲ و سیمپسون ۶۷ درصد نسبت به اراضی شاهد رشد داشته است. همچنین، از میزان غالبیت پوشش گیاهی در اراضی پیتینگ حدود ۶۰ درصد کاسته شده است و شاخص غیریکنواختی در پیتینگ ۸۰ درصد رشد داشت. از نظر مقایسه وضعیت خاک در عرصه پیتینگ کاهش شوری در سه عمق مورد بررسی و همچنین تفاوت معنی دار در افزایش رطوبت عمق ۶۰ تا ۹۰ سانتی متر و افزایش ۴۰ درصدی کربن آلی در عمق ۰ تا ۳۰ سانتی متر مشاهده شد.   نتیجه گیری اجرای پیتینگ با ذخیره رطوبت به صورت موفقیت آمیزی توانسته است پوشش گیاهی بومی را احیا کند و وضعیت خاک را بهبود بخشد؛ به طوری که می توانند به عنوان حلقه اتصال اجزای مختلف در اکوسیستم عمل کنند.

کلیدواژه ها:

تاج پوشش ، تنوع ، سیمپسون ، شانون ، غالبیت ، غنا