درآمدی بر بلاغت حذف در ادبیات و خوشنویسی

حذف از مفاهیم اساسی در حوزه زیبایی شناسی هنر است که آن را در بنیاد آفرینش های گوناگون هنری، گاه به صورتی نام آشنا و گاه گمنام می توان یافت. در ادبیات، اصطلاح حذف و کارکردهای زیبایی شناختی و معنایی آن نزد اهل سخن، شناخته شده و متداول است، اما در خوشنویسی، به رغم اهمیت فراوان و کاربرد بسیار ، همانند دیگر شگردهای بلاغی خوشنویسانه، ناگفته و ناشناخته مانده و در رساله ها از آن سخنی نرفته است. به نظر می رسد غرق شدن خوشنویسان در قواعدی که بیش تر موجب استخوان بندی درست سازه ها و فصاحت متن های شکلی می شود، آنان را از توجه به دستگاه بلاغی خط، غافل کرده است. این مقاله بینارشته ای به شیوه توصیفی_تحلیلی، برای اولین بار با پرده برداشتن از این نکته مهم که خوشنویسی نیز مانند ادبیات، فصاحت و بلاغت خاص خود را دارد و همان طور که سازه های زبان، پس از عبور از دو دستگاه «فصاحت» و «بلاغت»، وارد ساختار آثار ادبی می شوند، سازه های خط نیز از همین مسیر به ساختار آثار خوشنویسی راه می یابند، به آشکار کردن پوشیده ترین پیوندهای ساختاری ادبیات و خوشنویسی در قلمرو گسترده حذف تا مرز مجازها، استعاره های شکلی و دیگر بنیادهای ادبی وابسته بدان پرداخته است.

کلیدواژه ها:

ادبیات ، خوشنویسی ، فصاحت ، بلاغت ، حذف ، پیوندهای ساختاری