تحلیل هنجاری-ساختاری حق تظلم و دادخواهی در نظم حقوقی ایران

حقوق شکلی به عنوان ضامن و پشتیبان حقوق ماهوی از اهمیت ویژه ای برخوردار است به گونه ای که امروزه، حق تظلم و دادخواهی به عنوان جزئی از حقوق و آزادی های اساسی فردی و ابزاری اساسی جهت حمایت از حق حیات، مورد توجه نظم حقوقی داخلی و بین المللی قرار گرفته و اسناد معتبر بین المللی ازجمله اعلامیه جهانی حقوق بشر، میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی و همچنین، قوانین اساسی کشورها، درصدد تحقق آن هستند. بدین ترتیب، قانون گذار جمهوری اسلامی ایران نیز اگرچه در قانون اساسی از حق بر دادخواهی غافل نمانده است لیکن مکانیسم های لازم برای تحقق کامل این حق بنیادین را گاها در نظر نداشته و جهت تحقق حق تظلم و دادخواهی با موانع و محدودیت های هنجاری و ساختاری روبه رو است. پژوهش پیش رو قصد دارد تا با بررسی نظم حقوقی ایران و تدقیق در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران در زمینه حق بر دادخواهی، ضمن بررسی این حق، مبانی عدم تکمیل این حق در حقوق موضوعه ایران را به روش توصیفی-تحلیلی و با ابزارهای کتابخانه ای بررسی نماید. نتایج، بیانگر این است که اگرچه قانون اساسی با توجه به امور حقوق بشری، حق بر دادخواهی را مورد تصریح و تاکید قرار داده لیکن قوانین موضوعه ، بدون توجه به قانون اساسی ، ممکن است دربردارنده موانعی جهت تحقق کامل این حقوق باشند.

کلیدواژه ها:

حق دادخواهی ، قانون اساسی ، عدالت ، اصحاب دعوا ، نظم حقوقی ایران