بررسی ماهیت موضوع و ارکان معاملات آب در بازار آب رسمی با محوریت بازار آب زیرزمینی در بخش کشاورزی

به علت نابسامانی در مدیریت و مصرف منابع آب، این منابع امکان تامین پایدار نیاز مصرف کنندگان را ندارد. کمبود آب مسئله ای است که زیان های جبران ناپذیر ناشی از آن، متخصصان حوزه آب را در تکاپوی حل مشکلات آبی قرار داده است. بازار مبادله آب مسیری بوده که در این راستا مورد اجرا و آزمون قرار گرفته است. با شکل گیری این بازارها، ابهاماتی در مورد چگونگی امکان ورود به بازار و جدایی مالکیت آب از زمین و نحوه انجام معاملات ایجاد شده است؛ معاملاتی که ماهیت عقود، طرفین و موضوع معامله به طور دقیق مشخص نیست. با توجه به اهمیت تشکیل بازارهای آب در مدیریت تقاضا و ارتقای بهره وری آب، شناخت ابعاد حقوقی این معاملات حیاتی است. بررسی ارکان معاملات آب با استفاده از منابع کتابخانه ای و میدانی و با روش توصیفی-تحلیلی نشان می دهد که ماهیت این معاملات به عقود معین تملیکی و معوض قانون مدنی مانند بیع نزدیک تر است و طرفین معاملات، بهره بردارانی هستند که با تعبیر مالکیت مقدار آب صرفه جویی شده پس از اخذ پروانه و در چارچوب قانون، سهمی از آب و نه پروانه (حقابه) خود را وارد بازار و در برابر اخذ عوضی منتقل می کنند. بنابراین علی رغم مالکیت عمومی آب، در صورت تعریف سازوکار های حقوقی شفاف، امکان رسمی شدن معاملات آب وجود دارد.

کلیدواژه ها:

آب ، حقابه ، معاملات بازار آب ، بازار آب رسمی