طبقه بندی انواع و عوامل نقض حریم میراث قنات ایرانی (مطالعه موردی: قنات های شهرستان های شرقی استان کرمان)

پرونده زنجیره ای قنات ایرانی که شامل ۱۱ قنات برجسته است، در سال ۲۰۱۶ با تایید دو معیار از معیارهای شش گانه یونسکو به فهرست میراث جهانی اضافه شد. این ثبت، اهمیت بالای قنات ها را در شکل گیری و پایداری سکونت گاه های انسانی در فلات مرکزی ایران تایید می کند. از سوی دیگر، تعهدات بین المللی ناشی از قوانین یونسکو بر لزوم حفظ و بهبود وضعیت این میراث زنده تاکید دارند. بااین حال، مطالعات نشان می دهد وضعیت قنات های ایران روزبه روز نگران کننده تر می شود. نقض حریم قنوات یکی از مشکلات اساسی است که سلامت ساختار قنات، میزان و کیفیت آب آن ها را تهدید می کند. در این پژوهش توصیفی که با روش کیفی و ابزار مصاحبه عمیق انجام شد، ۳۰ نفر از افراد مطلع در مناطق بم، نرماشیر، فهرج، گنبکی و ریگان بررسی شدند. این منطقه قنات هایی با قدمت، تعداد و آبدهی بالا دارد، اما با مشکلات گسترده ای ناشی از نقض حریم قنوات مواجه است. نتایج تحقیق شش عامل اصلی را شناسایی کرد: آگاهی ناکافی مردم، دسترسی محدود به اطلاعات درباره قنات ها، ضعف در مستندسازی و تهیه نقشه، کمبود قوانین مناسب، عدم پشتوانه اجرایی برای قوانین موجود و ضعف مدیریت محلی. این عوامل نقش مهمی در تداوم نقض حریم قنات ها در این مناطق داشته اند.

کلیدواژه ها:

قنات ایرانی ، حریم قنات ، شرق استان کرمان ، شهرستان بم ، تحلیل محتوا