بررسی فقهی محدوده اکراه از جهت متعلقین مکره

ازآنجاکه اکراه، رافع اثر حکم وضعی و تکلیفی و نیز یکی از عوامل رافع مسئولیت کیفری است؛ لازم است که ارکان و عناصر آن کامل باشد تا در عالم خارج محقق شود. بر اساس تعریف اکراه، هرگاه عنصر تهدید به عنوان یکی از این ارکان، نسبت به فرد مکره یا کسانی که در حکم خود او هستند صورت گیرد، اکراه محقق می شود. در متون فقهی، از این افراد با عنوان نزدیکان، خویشاوندان و به طورکلی «من یتعلق به» مکره یاد می شود. گستره شمول متعلقین از اطرافیان فرد مکره، موضوعی است که به طور محدود توسط فقهای معدودی موردبحث و مداقه قرار گرفته است. نتیجه نوشته حاضر که به روش کتابخانه ای و با رویکرد توصیفی - تحلیلی انجام شده است و نیز ، نقد و بررسی نظرات فقها نشان می دهد که اگر تهدید اضرار به غیر، موجب ایجاد محذور در شخص مکره و محرک وی به انجام معامله یا ارتکاب تخطی شود به طوری که اگر تهدید مکره بر اضرار به آن شخص ثالث نبود، مکره هرگز اقدام به معامله یا انجام فعل اکراهی نمی کرد اکراه محقق خواهد شد. این ضابطه نیز به فراخور موقعیت شخصیتی یا اجتماعی فرد مکره، متفاوت است؛ بنابراین حتی اگر ضرری متوجه خود وی نشود یا غیرمکرهین از خانواده، نزدیکان و اقوام وی نباشند و یا حتی مسلمانی در آن سوی کره زمین باشد می توان قائل به صدق عنوان اکراه بود.

کلیدواژه ها:

محذوریت مکره ، مفهوم متعلقین ، تهدید شخص غیرمکره ، محدوده اکراه