عناصر تراژیک در داستان های سیاوش و فرود شاهنامه

تراژدی در شکل اصیل یونانی خود، به صورت نمایش روی صحنه اجرا می­شد. ارسطو از نخستین کسانی بود که درباره تراژدی در کتاب فن شعر به طور فنی و دقیق بحث کرد و آن را از انواع شعر دانست؛ به شکلی که تقلید کردارهای مردم باشد و آن­ها را از آنچه هستند، برتر نشان بدهد. همچنین ارسطو درباره ویژگی­های صحنه و بازیگران تراژدی توضیحات کاملی داد. در روم باستان، تراژدی­هایی خلق شد که صرفا برای اجرا روی صحنه نوشته نشده بود. به همین ترتیب، در دوران قرون وسطی و رنسانس، «نمایشی بودن» اصلی ترین عنصر در بررسی آثار تراژیک شمرده نمی شد؛ تا جایی که در دوران معاصر، ویژگی­های تراژدی در رمان­ها و منظومه­های شعر نیز قابل بررسی است. شاهنامه­ی فردوسی اثر منظوم حماسی دارای داستان­هایی است که می­توان آن ها را تراژدی نامید؛ داستان­هایی که قهرمانانی دارد، به فاجعه ختم می­شود، ذهن انسان را درگیر موضوع فلسفه زندگی می­کند، رقت قلب می­آورد و باعث پالایش روح می­شود. مولفان این مقاله برآن اند تا به جست وجوی عناصر کلیدی تراژدی یونانی در دو داستان تراژیک شاهنامه­ی فردوسی یعنی داستان سیاوش و فرود بپردازند. پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی و بهره­گیری از مطالعات تطبیقی صورت گرفته است. نتایج تحقیق نشان می­دهد این دو داستان مصداق کامل تراژدی یونانی نیستند و در این راستا مهم­ترین وجه افتراق، شکل روایی داستان­های شاهنامه است که با شکل نمایشی تراژدی یونانی هماهنگ نیست. اما به لحاظ ویژگی­های محتوایی، این دو داستان در بسیاری از موارد با عناصر کلیدی تراژدی، در نوع یونانی خود، همپوشانی دارند؛ از این رو می­توان این دو داستان را تراژدی دانست.

کلیدواژه ها:

Ferdowsiʼs Shahname ، comparative literature ، Tragedy ، Siyavash ، Foroud ، شاهنامه ، ادبیات تطبیقی ، تراژدی ، سیاوش ، فرود.