شورش علیه طبقه خویشتن (بررسی تطبیقی تیپ شخصیت «ناتاشا» در رمان مادر و شیرین در داستان کوتاه نامه ها)

تیپ شخصیت­های قهرمانان در مکتب رئالیسم سوسیالیستی معمولا از دل توده مردم برگزیده می­شوند، اما در برخی از آثار بزرگ علوی، مثل داستان نامه­ها و رمان چشم­هایش، افرادی از طبقه برتر پا به میدان مبارزه علیه طبقه مرفه خویش می­گذارند. به زعم برخی پژوهشگران، حضور این افراد در صحنه انقلاب تصنعی است و علوی بیهوده می­کوشد تا بین جریان انقلاب و افرادی از طبقه برتر ارتباطی ایجاد کند. مسئله جستار حاضر، این است که پل­زدن میان انقلاب و لایه متوسط یا مرفه جامعه، تنها ایده و عقیده علوی و حاصل نگاه صرف او نبوده و می­توان رد و سابقه چنین پیوندی را در آثار اصیل رئالیسم سوسیالیستی مشاهده کرد؛ خاصه در رمان مادر که به­عنوان الگو و به­عنوان نمادی از ادبیات سیاسی و مقاومت به­شمار می­آید. درنگی در این رمان نشان می­دهد که توجه ویژه گورکی به قشرهای فرودست سبب نمی­شود که از توان و پتانسیل افراد طبقه فرادست (بورژوا) غافل شده و آن­ها را به­یکباره طرد و انکار کند. بلکه برعکس، او به ترسیم تصویری از افراد طبقه بالادست می­پردازد که شخصیتی انقلابی دارند و هم­دست و همراه با پرولتاریا علیه طبقه خویش می­شورند و به ستیز علیه ظلم و ستم اربابان، سرمایه­داران و طبقه برتر برمی­خیزند. مقاله حاضر که به روش توصیفی تحلیلی، با بهره­گیری از امکانات کتابخانه­ای و رویکرد تطبیقی نوشته شده­است، می­کوشد تا به بررسی تطبیقی تیپ­ شخصیت­های «ناتاشا» و «شیرین» (در رمان مادر ماکسیم گورکی و داستان نامه­ها اثر بزرگ علوی) بپردازد. نتایج پژوهش حاضر نشان می­دهد که ناتاشا و شیرین هر دو دخترانی از طبقه مرفه­­اند که با داشتن ویژگی­ها و دلایلی مشترک ضد طبقه خویش می­شورند.

کلیدواژه ها:

رئالیسم سوسیالیستی ، بزرگ علوی ، ماکسیم گورکی ، مادر ، نامه ها