بررسی اثرات صرفه های ناشی از تجمع های صنعتی بر رشد اقتصادی در استان های ایران (۱۳۸۹-۱۳۷۹)

در ادبیات اقتصاد شهری و منطقه ای، با توجه به مفاهیم مشترک مدل جغرافیای اقتصادی جدید (NEG) و مدل­های رشد درونزا، تجمع فضایی فعالیت های اقتصادی و رشد اقتصادی، فرایندهایی جدایی ناپذیر هستند. در مدل های رشد درونزا چگونگی ایجاد فعالیت های اقتصادی جدید، از طریق نوآوری بررسی می شود. در مدل NEG، هدف، بررسی چگونگی استقرار این فعالیت های اقتصادی جدید و چرایی تمرکز آنها است. بنابراین، در مدل NEG، نوآوری، استقرار و مکان یابی و رشد، فرایندهایی متصل به هم هستند.براین اساس، هدف این مقاله، بررسی اثرات صرفه های ناشی از تجمع های صنعتی بر رشد اقتصادی استان های ایران بوده که در دو بخش نظری و تجربی، به آن پرداخته شده و در بخش نظری، مدلی در چارچوب مدل NEG  ارائه  و نشان داده می شود که تجمع فعالیت های صنعتی بر رشد اقتصادی موثر است. در بخش تجربی به منظور برآورد و آزمون  الگوی نظری، از اطلاعات استانی، طی سال های ۱۳۷۹ تا ۱۳۸۹ و روش گشتاورهای تعمیم یافته (GMM) استفاده شده است. نتایج حاصل از آزمون تجربی الگوی پژوهش، تاثیر مثبت و معنادار تجمع های صنعتی بر رشد اقتصادی را در سطح استان­های ایران طی دوره ۱۳۸۹-۱۳۷۹ نشان می دهد. لازم به ذکر است به منظور آزمون تجربی الگوی پژوهش، میزان تجمع صنعتی به وسیله شاخص مائورل- سدیلوت، محاسبه شده است. محاسبه این شاخص برای فعالیت­های صنعتی به تفکیک کدهای ISIC دو رقمی نشان می دهد که صنعت سایر تجهیزات و وسایل حمل و نقل (کد ۳۵)، تجمعی ترین و صنعت انتشار و چاپ (کد ۲۲) غیرتجمعی ترین صنعت هستند.

کلیدواژه ها:

Economies of localization ، New Economic Geography Model ، economic growth ، Generalized Method of Moments ، صرفه های ناشی از تجمع محلی ، تجمع صنعتی ، مدل جغرافیای اقتصادی جدید ، رشد اقتصادی ، روش گشتاورهای تعمیم یافته ، استان های ایران