بررسی مقاومت به خشکی توده های بومی گندم نان (Triticum aestivum L.) با استفاده از شاخص های حساسیت و مقاومت به خشکی
سال انتشار: 1403
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 183
فایل این مقاله در 20 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد
- صدور گواهی نمایه سازی
- من نویسنده این مقاله هستم
این مقاله در بخشهای موضوعی زیر دسته بندی شده است:
استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:
شناسه ملی سند علمی:
JR_CBB-3-2_005
تاریخ نمایه سازی: 11 دی 1403
چکیده مقاله:
مقدمه: گندم مهم ترین محصول غذایی جهان از نظر سطح زیر کشت، ارزش تجاری و تغذیهای است و در مقایسه با سایر محصولات کشاورزی، بیشترین نقش را در تامین امنیت غذایی جهان دارد. خشکسالی یکی از عوامل مهم محیطی است که تولید گندم را در سراسر جهان تهدید می کند. درواقع خشکسالی و تنش گرمایی دو عامل اصلی در کاهش بهرهوری گندم محسوب میشوند. به همین دلیل شناسایی و معرفی ارقام جدید گندم سازگار به تغییرات اقلیمی نامطلوب اجتنابناپذیر است.اعمال تنش خشکی در مراحل حساس رشدی گندم، همچون مرحله پر شدن دانه، از طریق کاهش وزن و تعداد دانه در سنبله، موجب افت شدید عملکرد گندم خواهد شد. در سالهای اخیر مطالعات زیادی در خصوص به دست آوردن ژنوتیپ های سازگار گندم در شرایط دیم از طریق واریته های بومی و خویشاوندان وحشی به عنوان منابع اصلی تحمل به خشکی انجام شده است، به طوری که نتایج حاصل از این تحقیقات زمینه بررسی دقیق تر برخی از گونه های موجود در ژرم پلاسم گندم را فراهم کرده اند.مواد و روش ها: در این تحقیق، ۱۹ ژنوتیپ گندم به منظور شناسایی ژنوتیپ های متحمل به تنش خشکی مورد بررسی قرار گرفتند. این آزمایش بر پایه طرح بلوک های کامل تصادفی و با سه تکرار در دو شرایط تنش خشکی و بدون تنش اجرا شد. برای بررسی ژنوتیپهای مورد مطالعه از نظر حساسیت و مقاومت به تنش خشکی از ۱۹ شاخص استفاده گردید. به دلیل تفاوت در نتایج شاخص ها برای دقت بیشتر از رتبه بندی RS که بر مبنای میانگین و انحراف معیار رتبه ها است، استفاده گردید. در نهایت توسط این رتبه بندی ژنوتیپ های برتر شناسایی شدند.یافته ها: با در نظر گرفتن تمام شاخص ها، ژنوتیپ های شماره ۱۱، ۴ و ۵ به ترتیب دارای بهترین رتبه بودند و میتوان آنها را به عنوان ژنوتیپ های متحمل به تنش خشکی معرفی نمود. نتایج حاصل از تجزیه به مولفههای اصلی برای شاخص های مقاومت به خشکی، نشان داد که مولفه اول و دوم به ترتیب ۷۸/۶۶ ۵۰/۳۲ درصد از واریانس کل را توجیه نمودند. با توجه به شاخصهای محاسبه شده و بر اساس نتایج حاصل از تجزیه خوشهای، ژنوتیپها به ۴ گروه مجزا قرار گرفتند، به این ترتیب که، ژنوتیپهای ۱۱، ۴ و ۵ که بر اساس RS به عنوان برترین ژنوتیپ ها،در یک گروه قرار گرفتند. به طور کلی و بر اساس نتایج تجزیه کلاستر، ژنوتیپها به چهار گروه مقاوم، نیمه مقاوم، نیمه حساس و حساس متمایز شدند.نتیجه گیری: نتایج نشان داد که ژنوتیپ های شماره ۴، ۵، ۱۱، و ۱۴ بالاترین مقادیر شاخص هایYS، HAM، و YI را در شرایط تنش خشکی به خود اختصاص دادند. در مقابل، ژنوتیپ های ۱، ۶، ۷، و ۱۰ دارای کمترین مقادیر YS و YI بودند. همچنین، میتوان با توجه به این نتایج می توان اذعان داشت که، عملکرد دانه در شرایط تنش خشکی نرمال معیار مناسبی برای ارزیابی مقاومت به خشکی محسوب میشود.
نویسندگان
زهرا مروتی
دانشجوی دکتری، گروه ژنتیک و به نژادی گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
عزت اله فرشادفر
استاد گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.
هومن شیروانی
دکتری اصلاح نباتات، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایران.
مراجع و منابع این مقاله:
لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
