تبیین نظری شکل گیری ژانرها و مناسبات بین ژانر و خلاقیت ادبی

در این مقاله به تبیین چگونگی شکل گیری ژانرها و مناسبات ژانر و خلاقیت ادبی پرداخته می شود. موضوع این مقال، بررسی تاریخی یا درزمانی چگونگی شکل گیری ژانرها نیست، بلکه بررسی همزمانی دریاره چگونگی رویارویی پدیدآورندگان ادبی با پدیده ژانر از دید خلاقیت است. تلقی مدرن از ژانر مبتنی است بر اینکه ژانرها صرفا ابزارهایی برای طبقه بندی و توصیف متنهای ادبی نیست، بلکه بنا به تعریف جدید چون ژانرها درحکم کنشهایی گفتاری در موقعیتهای مکرر به شمار می آید، ابزارهای خلاقیت است که بدون آنها هیچ‎ گونه آفرینشی صورت نمی گیرد و تمام متنها به یک یا چند ژانر وابسته است. مباحث این مقاله عبارت است از اینکه ژانرها مناسباتی چهارگانه با نویسندگان، خوانندگان، متنها و بافتارهای اجتماعی دارد. دیگر اینکه برخلاف مدعای رمانتیک ها و برخی از پیروان مدرن آنان، متنها همگی به یک یا چند ژانر وابسته است. همچنین ژانرها در عین اینکه قوانینی را الزام می کند، فرصتها و عرصه هایی را برای انتخاب و گزینش نیز فراهم می آورد. مبحث دیگر درباره ثبات و انعطاف ژانرهاست که با پدیده خلاقیت ادبی ارتباط تنگاتنگی دارد؛ چرا که دگرسانیهای گونه شناختی، تابع آشنایی زداییهای ادبی است. مبحث پایانی این مقال در این زمینه است که پدیدآورندگان ادبی، ژانرها را بدون پیشینه خلق نمی کنند، بلکه ژانرها حاصل دگردیسی گفتارها در فرمها و قالبهایی دگرگون یابنده یا دیرنده است.

کلیدواژه ها:

genre ، literary creators ، literary creativity ، generic alteration. ، ژانر ، پدیدآورندگان ادبی ، خلاقیت ادبی ، دگرسانی گونه شناختی.