اعتبارسنجی انواع معرفت در تجربه گرایی معتدل با تاکید بر اندیشه های حکمای سده اخیر حوزه علمیه قم

در تاریخ فلسفه، جان لاک اولین فیلسوفی است که اثر مستقلی درباره مسائل معرفت شناسی نوشت و در کسب معرفت، اصالت را به تجربه داد. با توجه به تجربی گرایی اعتدالی او، قرابت دیدگاهش درباره تجربه به معرفت شناسی اسلامی، حاکمیت تجربه گرایی در اندیشه معاصر غرب و اولویت بحث اعتبار انواع معرفت در بین مباحث معرفت شناسی، این مقاله با روش تحلیلی و انتقادی، به تحلیل و بررسی دیدگاه لاک درباره انواع شناخت و ارزش معرفتی هر یک پرداخته و بر اساس معرفت شناسی اسلامی -با تاکید بر آراء حکمای سده اخیر حوزه علمیه قم- به این نتایج دست یافته است که لاک، به رغم سرشت نسبتا معتدلش در تجربه گرایی و مبتلا نشدن به شکاکیت، اما نتوانسته از عهده تبیین درست انواع معرفت و اعتبارسنجی هر یک برآید. منشا این امر را باید در ابهام و تعارض در تقسیم بندی معرفت و عدم توجیه مناسب در ارزش یابی انواع معرفت دانست. این امور در نهایت، نشان از ضعف مکتب تجربه گرایی و بی کفایتی معرفت تجربی دارد که در اخلاف لاک، مانند هیوم، با چالش های معرفتی بیشتری روبرو شد و سر از تجربه گرایی افراطی و شکاکیت درآورد.

کلیدواژه ها:

تجربه گرایی معتدل ، انواع معرفت ، معرفت تجربی ، ارزش انواع معرفت ، جان لاک ، حکمای سده اخیر حوزه علمیه قم