تدوین مدل سیاست گذاری شهری رونق اقتصاد فرهنگ در شهر تهران

*** این مقاله برگرفته پژوهشی از طرح با عنوان «.تدوین سند جامع اقتصاد فرهنگ » با شماره قرارداد ۱۳۷/ ۲۸۸۷۴۶ با حمایت مرکز مطالعات و برنامه ریزی شهر تهران انجام شده است. اقتصاد فرهنگ یکی از حوزه­هایی است که ذیل مفهوم «صنایع فرهنگی»، شکل­دهنده جهت توسعه اقتصادی در دنیای امروز شده است و تمرکز آن بر نقش خلاقیت مردم (شهروندان) در تولید است. بر اساس دسته­بندی سازمان ملل، بخش­های مختلف صنایع فرهنگی عبارت از هنر، کتاب، فیلم، نقاشی، فستیوال­ها، صنایع دستی، موسیقی، طراحی، پویانمایی و بازی­های ویدیویی است. این بخش­ها از طریق خلق دارایی­های فکری و نیز ایجاد اشتغال تاثیر مثبتی بر رشد اقتصادی منطقه فعالیت خود می­گذارند. از این منظر، نقش بالقوه حکومت­های محلی، خصوصا شهرداری­ها، در حمایت از رشد این صنایع، نسبت به سایر صنایع پررنگ­تر است. پژوهش حاضر باهدف توسعه یک مدل سیاست­گذاری مدون و اثربخش برای حمایت شهرداری از رونق اقتصاد فرهنگ در شهر تهران انجام شده است. جهت­گیری پژوهش در وهله اول بنیادی است اما با توجه به الزامات اسناد بالادستی پروژه، خصوصا برنامه توسعه سوم شهر تهران، یک پژوهش کاربردی محسوب می­شود. داده­ها که مشتمل بر داده­های اولیه (مشاهدات و پرسش­های مستقیم) و داده­های ثانویه (مطالعه اسناد، تجارب مکتوب و درس­آموخته­ها) است، با استفاده از استراتژی نشریه مبنایی تحلیل شده­اند. این استراتژی در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی، به استخراج الگوی نهفته در داده­ها می­پردازد. الگوی استخراج شده از این مراحل، مشتمل بر مقوله محوری، علت­ها، شرایط زمینه­ای و مداخله­گر، راهبردها و درنهایت پیامدها می­شود که به صورت مدل پارادایمی ارائه شده است. علاوه بر استخراج الگو، با استفاده از مدل SWOT، نقاط قوت و ضعف (عوامل داخلی اثرگذار بر سیاست­ها) و فرصت­ها و تهدیدها (عوامل بیرونی اثرگذار بر سیاست­ها) از بطن مصاحبه­ها واکاوی و پیشنهاد های راهبردی بر مبنای آن­ها نیز ارائه شده است. راهبردهای پیشنهادی حول چهار محور اصلی بسترسازی، تسهیل­گری، آموزش و درآمدزایی تدوین شده است. با توجه به رویکردهای مختلف توسعه یافته نسبت به مقوله اقتصاد فرهنگ، رویکرد غالب برای رونق این حوزه و نیل به وضع مطلوب، رویکرد اقتصادی است. ویژگی های اصلی این رویکرد، تاکید بر کارکردهای اقتصادی صنایع فرهنگی مانند خلق ثروت و یا ابعاد اقتصادی آن مانند رشد اقتصادی است.

کلیدواژه ها:

اقتصاد فرهنگ ، شهرداری تهران ، مدل پارادایمی ، صنایع فرهنگی ، منابع درآمدی