بررسی تاریخ نگاری ایدئولوژیک و مولفه های رئالیسم سوسیالیستی در مجموعه ی «از رنجی که می بریم»(با رویکرد سبک شناسی انتقادی) مطالعه ی موردی: «دره ی خزان زده» و «زیرابی ها»

چکیدهسبک شناسی انتقادی با تحلیل لایه­های مختلف متن در پی شناسایی مفاهیم پنهان در زیر سطح زبان و کشف ایدئولوژی حاکم بر آن است.­­ متون ادبی سوسیالیستی به تاسی از ادبیات سوسیالیستی شوروی و به وسیله ی حزب توده که نماینده­ی مارکسیسم در ایران و یکی از مهم ترین جریان­های سیاسی در ایران سال های ۱۳۲۰ -۱۳۳۲ بود، در ادبیات داستانی ایران رواج یافت. حزب توده به عنوان حامی ادبیات چپ، اکثر قریب به اتفاق نویسندگان و روشنفکران جامعه را جذب کرد و سبک نوشتاری آن ها را مطابق با بیانیه­ی خویش تعیین نمود. آل احمد نیز یکی از نویسندگانی است که به حزب توده گرایش یافت و مدتی به عضویت آن نیز درآمد. وی، مجموعه­ی «از رنجی که می­بریم» را در دوران حضورش در این حزب نگاشت. در پژوهش حاضر، دو قطعه­ی ابتدایی و به هم پیوسته­ی این مجموعه به نام­های «دره­ی خزان­زده» و «زیرابی­ها» در چارچوب الگوی سبک شناسی انتقادی، مورد تجزیه و تحلیل قرار می­گیر­د. پژوهش پیش رو در پی تبیین موضع نویسنده و چگونگی و میزان انعکاس آموزه­های سوسیالیستی در متن این دو روایت است. تعیین ژانر نیز از کارکردهای سبک شناسی انتقادی است که به عنوان یکی دیگر از اهداف این پژوهش مد نظر قرار دارد. نتیجه­، حاکی از آن است که عملکرد نویسنده در بازتاب واقعه­ای تاریخی، از نوع تاریخ­نگاری ایدئولوژیک و روایت «دره­ی خزان زده» روایتی در چارچوب الگوی سوسیالیستی است؛ ولیکن روایت «زیرابی­ها»، فاقد آموزه­های سوسیالیستی است و آن را می­توان روایتی پسااستعماری با درونمایه­ی تبعید و مهاجرت دانست. ژانر روایت­ها نیز با توجه به بن­مایه­ی تاریخی آن­ها، ناداستان است.

کلیدواژه ها:

واژگان کلیدی: سبک شناسی انتقادی ، رئالیسم سوسیالیستی ، حزب توده ، آل احمد ، از رنجی که می­بریم