مقایسه نقوش منسوجات نفیس در دوره های تیموری و صفوی در هنر اسلامی

این مقاله به بررسی و مقایسه تطبیقی نقوش به کار رفته در منسوجات دوره تیموری (قرن ۱۴ تا ۱۶ میلادی) و دوره صفوی (قرن ۱۶ تا ۱۸ میلادی) می پردازد و هدف آن، آشکارسازی وجوه تمایز و تشابه این نقوش و تبیین انعکاس آن ها از تحولات فرهنگی و هنری در این دو دوره شاخص از تاریخ هنر اسلامی است. پژوهش حاضر با استفاده از روش توصیفی - تحلیلی و گردآوری اطلاعات از منابع کتابخانه ای و اسنادی به انجام رسیده است. در این راستا، نقوش موجود در منسوجات هر دو دوره، اعم از فرش، قالیچه و لباس به دقت مورد بررسی و مقایسه قرار گرفته اند. در این مقاله، به دنبال پاسخ به این پرسش هستیم که چه تفاوت ها وتشابه هایی در نقوش منسوجات نفیس دوره های تیموری وصفوی وجود دارد؟ نتایج تحقیق نشان می دهد که نقوش منسوجات تیموری و صفوی، علی رغم اشتراکات کلی در برخی عناصر و مفاهیم بنیادی، تفاوت های قابل توجهی را نیز از نظر ظرافت، پیچیدگی، تنوع و بار معنایی به نمایش می گذارند. در دوره تیموری، نقوش هندسی ختایی با ظرافت خاصی به کار می رفتند و نمادی از رشد و حیات و نظم الهی بودند. در مقابل، در دوره صفوی، شاهد غلبه نقوش اسلیمی با ظرافت و پیچیدگی بیشتر هستیم که نمادی از وحدت الهی، کمال و زیبایی مطلق تلقی می شدند. این تحولات در نقوش، بازتابی از دگرگونی های فکری، مذهبی و سیاسی در این دو دوره و همچنین تمایلات و ذوق هنری حاکمان و مردم آن زمانه است.

کلیدواژه ها:

نقوش ، منسوجات ، دوره تیموری ، دوره صفوی ، هنر اسلامی