شناسایی ابعاد و مولفه های تاب آوری شهری در برابر سیل با استفاده از روش تحلیل مضمون و ارزیابی کمی آن به روش مدلسازی معادلات ساختاری. مطالعه موردی: کلانشهر کرج

امروزه موضوع تاب آوری شهری به عنوان یکی از نظریه های مطرح در برنامه ریزی شهری، به منظور پرنمودن فضای خالی میان نظریه پردازی و عمل گرایی بسیار با اهمیت جلوه می نماید. در همین راستا هدف از انجام این پژوهش، شناسایی ابعاد و مولفه های تاب آوری شهری در برابر سیل در شهر کرج با روش تحلیل مضمون و ارزیابی کمی آن به روش مدلسازی معادلات ساختاری می باشد. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی، از نوع آمیخته و در بخش کیفی مبتنی بر روش تحلیل مضمون بود که بر روی داده هایی که از طریق مرور سیستماتیک بدست آمده، اجرا شد و در بخش کمی از روش مدلسازی معادلات ساختاری با رویکرد تحلیل عاملی بهره گرفته شد. جامعه آماری در بخش کیفی پژوهش حاضر، ۱۶۱مقاله داخلی و خارجی نمایه شده در سایت های علمی معتبر طی سال های ۲۰۲۲-۲۰۰۲ بود. و جامعه آماری در بخش کمی شامل ترکیبی از خبرگان دانشگاهی، مسئولان اجرایی و فعالین و حرفه مندان آشنا به حوزه شهرسازی، به خصوص شهر کرج بودند که ۴۰۰ نفر از آنان بر اساس فرمول کوکران و به روش دردسترس به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها در بخش کیفی چک لیست و در بخش کمی پرسشنامه ای محقق ساخته شامل ۶۰ گویه بود که پایایی آن بر مبنای آلفا کرونباخ ۸۴۴/۰ بدست آمد. برای تجزیه و تحلیل داده ها از نرم افزارهای MAXQDA ۱۳.۲۸ و Smart PLS ۳.۲ استفاده شد. شاخص های نیکویی برازش و ۸۱۸/۰=GOF نشان داد که مدل از قدرت برازش مناسبی با داده ها برخوردار بود. نتایج حاصله حاکی از آن است که حضور ابعاد؛ اجتماعی (۹۲۵/۰= β)، اقتصادی (۷۳۱/۰= β)، سازمانی/ نهادی (۸۶۳/۰= β)، ساختاری/ کالبدی (۷۹۷/۰= β)، زیرساختی/ فیزیکی (۹۴۶/۰= β) و زیست محیطی (۶۱۱/۰= β) و مولفه های آن ها در مدل تاب آوری شهری در برابر سیل تایید می شود (۰۱/۰>P). همچنین بعد زیرساختی/ فیزیکی بیشترین تاثیر را بر تاب آوری شهری در برابر سیل دارد و مولفه ها و زیر مولفه های این بعد پر اهمیت به منظور بهره برداری اجرایی مختلف ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

تاب آوری شهری ، سیل ، کلانشهرکرج ، روش تحلیل مضمون ، مدل سازی معادلات ساختاری.