اعتبارسنجی و تحلیل گزاره ی «لا خیر فی السرف و لا سرف فی الخیر »

سال انتشار: 1403
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 154

نسخه کامل این مقاله ارائه نشده است و در دسترس نمی باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_MFHJ-11-1_005

تاریخ نمایه سازی: 12 آذر 1403

چکیده مقاله:

یکی از گزاره هایی که در تشخیص اسراف ایفای نقش می کند، گزاره مشهور «لا خیر فی السرف و لا سرف فی الخیر » است. بخش نخست آن مورد اتفاق تمام فقهاست، لذا نسبت به آن جای بحث وجود ندارد؛ محل گفتگو در این نوشتار، بخش دوم گزاره است. بررسی درستی انتساب گزاره به پیامبر (ص) و اهل بیت (ع)، بازخوانی مفاهیم «اسراف» و «خیر» برای تحلیل گزاره مورد نظر و سنجش میزان هم سویی گزاره با آموزه های دینی از اهداف نگارش این جستار است. یافته های پژوهش، براساس مطالعه کتابخانه ای و روش توصیفی تحلیلی، حکایت از آن دارد که سند روشنی برای این متن وجود ندارد و به جهت محتوایی، گزاره ای مورد قبول است. مقصود از گزاره این است که: اگر عملی موجب تقرب الهی و خیر محض شد، به طور قطع، اسراف که به معنای گذر کردن از حدود الهی است در آن عمل وجود نخواهد داشت و هزینه کرد زیاد، در جهت حفظ نفس خود یا دیگران از مصادیق توسعه در مفهوم خیر است و در صورت شک در خیر بودن یک عمل احتیاط در ترک فعل خواهد بود.

کلیدواژه ها:

حدیث نما ، اسراف ، خیر ، گزاره «لا سرف فی الخیر »

نویسندگان

محمد ابراهیم روشن ضمیر

دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد، ایران.

سید علی دلبری

دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد، ایران.

هادی مروی

دانشجوی دکتری، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد، ایران.

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • قرآن کریم، ترجمه حسین انصاریان، قم، اسوه، ۱۳۸۳ش ...
  • ابن ابی جمهور، محمدبن زین الدین، عوالی اللئالی العزیزیه فی ...
  • ابن ادریس حلی، محمد، موسوعه ابن ادریس الحلی، قم، دلیل ...
  • ابن خلکان، احمدبن محمد، وفیات الاعیان و انباء ابناء الزمان، ...
  • ابن عبد ربه، احمدبن محمد، العقد الفرید، بیروت، دارالکتب العلمیه، ...
  • ابن منظور، محمدبن مکرم، لسان العرب، بیروت، دارالفکر، چاپ سوم، ...
  • اردبیلی، احمدبن محمد، مجمع الفائده و البرهان فی شرح ارشاد ...
  • ازهری، محمدبن احمد، تهذیب اللغه، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ...
  • اهتمام، احمد، وسائل العباد فی یوم التناد، قم، پژوهش های ...
  • بحرانی، یوسف بن احمد، الحدائق الناضره فی احکام العتره الطاهره، ...
  • برقی، احمدبن محمد، المحاسن، قم، دارالکتب الاسلامیه، چاپ دوم، ۱۳۷۱ق ...
  • پاینده، ابوالقاسم، نهج الفصاحه (مجموعه کلمات قصار حضرت رسول (ص))، ...
  • تمیمی آمدی، عبدالواحدبن محمد، غرر الحکم و درر الکلم، قم، ...
  • ثعالبی، عبدالملک بن محمد، الاعجاز و الایجاز، قاهره، مکتبه القرآن، ...
  • ___________________، التمثیل و المحاضره، بیروت، دار و مکتبه الهلال، ۲۰۰۳م ...
  • ___________________، تحفه الوزراء، بیروت، الدارالعربیه للموسوعات، ۱۴۲۷ق ...
  • ثعلبی، احمدبن محمد، الکشف و البیان المعروف تفسیر الثعلبی، بیروت، ...
  • ثقفی، سیده نعیمه، و علی راد. "اعتبار سنجی روایت «کل ...
  • حرعاملی، محمدبن حسن، هدایه الامه الی احکام الائمه (ع)، مشهد، ...
  • حسینی عاملی، محمدجوادبن محمد، مفتاح الکرامه فی شرح قواعد العلامه، ...
  • حلی، حسن بن یوسف، تذکره الفقهاء، موسسه آل البیت (ع) ...
  • _______________، قواعد الاحکام، قم، موسسه النشر الاسلامی، ۱۴۱۳ق ...
  • حویزی، عبدعلی بن جمعه، تفسیر نور الثقلین، هاشم رسولی، قم، ...
  • خامنه ای، علی، اجوبه الاستفتاءات، بیروت، الدار الاسلامیه،۱۴۲۰ق ...
  • خوئی، سیدابوالقاسم، موسوعه الامام الخوئی، قم، موسسه احیاء آثار الامام ...
  • دستغیب، عبدالحسین، گناهان کبیره، تهران، فراهانی، چاپ سوم، ۱۳۵۳ش ...
  • دیاربکری، حسین بن محمد، تاریخ الخمیس فی احوال انفس نفیس، ...
  • راغب اصفهانی، حسین بن محمد، مفردات الفاظ القرآن، بیروت، دارالقلم، ...
  • روشن ضمیر، محمدابراهیم. "بررسی سندی و محتوایی گزاره «الملک یبقی ...
  • زمخشری، محمودبن عمر،الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل، بیروت، دار الکتاب ...
  • سبزواری، محمدباقر، کفایه الفقه، قم، موسسه النشر الاسلامی، ۱۳۸۱ش ...
  • شبیری زنجانی، موسی، کتاب نکاح، قم، موسسه پژوهشی رای پرداز، ...
  • شریف الرضی، محمدبن حسین، نهج البلاغه، قم، هجرت، ۱۴۱۴ق ...
  • شهید اول، محمدبن مکی، موسوعه الشهید الاول، قم، مکتب الاعلام ...
  • شهیدثانی، زین الدین بن علی، الروضه البهیه فی شرح اللمعه ...
  • ____________________، مسالک الافهام الی تنقیح شرائع الاسلام، موسسه المعارف الاسلامیه، ...
  • صدوق، محمدبن علی، الخصال، قم، جامعه مدرسین، ۱۳۶۲ش ...
  • ______________، عیون اخبار الرضا (ع)، تهران، جهان، ۱۳۷۸ش ...
  • ______________، کمال الدین و تمام النعمه، تهران، اسلامیه، چاپ دوم، ...
  • ______________، منلایحضرهالفقیه، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ دوم، ۱۴۱۳ق ...
  • طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، موسسه الاعلمی للمطبوعات، ...
  • طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تهران، ...
  • طرطوشی، محمدبن ولید، سراج الملوک، ریاض، دارالعاذریه، ۱۴۱۵ق ...
  • عیاشی، محمدبن مسعود، التفسیر( تفسیر العیاشی)، تهران، مکتبه العلمیه الاسلامیه، ...
  • فیض کاشانی، محمدمحسن، الوافی، اصفهان، کتابخانه امام امیر المومنین علی ...
  • _________________، تفسیر الصافی، تهران، مکتبه الصدر، چاپ دوم، ۱۴۱۵ق ...
  • قمی، علی بن ابراهیم، تفسیر القمی، قم، دارالکتاب، چاپ سوم، ...
  • کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۴۰۷ق ...
  • مامقانی، عبدالله، مقباس الهدایه فی علم الدرایه، قم، موسسه آل ...
  • ماوردی، علی بن محمد، ادب الدنیا و الدین، بی جا، ...
  • مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، بیروت، دار احیاء التراث العربی، چاپ ...
  • محقق کرکی، علی بن حسین، جامع المقاصد فی شرح القواعد، ...
  • مصطفوی، حسن، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، تهران، وزارت فرهنگ ...
  • مکارم شیرازی، ناصر و جمعی از نویسندگان، تفسیر نمونه، تهران، ...
  • نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام، بیروت، دار ...
  • نخجوانی، هندوشاه بن سنجر، تجارب السلف در تواریخ خلفا و ...
  • نراقی، احمدبن محمدمهدی، عوائد الایام، مرکز الابحاث و الدراسات الاسلامیه، ...
  • نوری، حسین بن محمدتقی، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، قم، ...
  • یزدی، محمدکاظم بن عبدالعظیم، العروه الوثقی و التعلیقات علیها، قم، ...
  • نمایش کامل مراجع