تحلیل بهره وری نیروی کار در تولید گندم آبی ایران: رهیافت داده های ترکیبی

نیل به امنیت غذایی از طریق افزایش تولید محصولات استراتژیک نظیر گندم همواره از اولویت­های سیاست­گذاران بوده است. بنابراین دولت ضمن پرداخت سوبسید زیادی برای این محصول،  قیمت آن را نیز تعیین می­کند. از آنجا که نیروی کار سهم زیادی در تولید محصولات کشاورزی از جمله گندم دارد، رشد بهره­وری نیروی کار می­تواند در جهت افزایش بهره­وری کل عوامل و کاهش قیمت تمام شده­ گندم موثر باشد. لذا، هدف اصلی این تحقیق تحلیل بهره­وری نیروی کار در تولید گندم آبی در استان­های کشور طی دوره ۱۳۹۸-۱۳۷۹ می­باشد. برای نیل به هدف، بهره­وری جزئی نیروی کار در تولید گندم در استان­های کشور اندازه­گیری شد و از روش تحلیل رگرسیون مبتنی بر تحلیل داده­های ترکیبی برای تعیین عوامل موثر بر بهره­وری نیروی کار استفاده شد. نتایج نشان داد استان­های کرمانشاه و خوزستان بیشترین بهره­وری نیروی کار و استان­های یزد و خراسان جنوبی کمترین بهره­وری نیروی­کار را در میان تمام استان­ها داشته­اند. براساس آزمون های اقتصاد سنجی بهترین الگوی منطبق بر داده­های ترکیبی، الگوی اثرات ثابت با وجود متغیرهای مجازی مکان و دو متغیر شیب می­باشد. براساس نتایج، متغیرهای درصد استفاده از بذر اصلاح شده، درصد استفاده از ماشین­آلات، بارندگی سالیانه، تعداد دور آبیاری در مناطق خوزستان و ساحلی خزر اثر مثبت و معنادار و متغیر نهاده واسطه (شامل سم و کود) اثر منفی و معنادار بر بهره­وری نیروی­ کار در تولید گندم آبی داشته­اند. بر این اساس، جهت افزایش بهره­وری نیروی کار در تولید گندم آبی پیشنهاد می­شود سطح مکانیزاسیون،  استفاده از بذرهای اصلاح شده و همچنین سرمایه­گذاری در سیستم­های نوین آبیاری افزایش یابد.

کلیدواژه ها:

بهره وری جزئی ، نیروی کار ، داده های ترکیبی ، گندم آبی ، ایران