بررسی فعالیت های اجتماعی و فرهنگی شیعیان در جهت ارتقا جایگاه خود در جامعه ی سنی مذهب سلجوقی (از ابتدای دولت سلجوقی تا پایان ملکشاه)

با آن که بیشتر فرق اسلامی در طول تاریخ با همدیگر اختلاف و درگیری داشتند، اما این اختلافات در میان شیعه و سنی نمود بیشتری یافته است. با روی کار آمدن دولت سنی مذهب سلجوقی، سنیان از این فرصت بهره جستند و عرصه را بر شیعیان تنگ تر کردند و گاها این منازعات به اوج خود می رسید و باعث حوادث و بی نظمی هایی می شد. سلجوقیان پس از تسلط بر ایران، برای کسب مشروعیت سیاسی از جانب خلیفه ی عباسی و کسب مقبولیت در میان مردم ایران، در جهت احیای قدرت ضعیف شده ی خلیفه عباسی و مذهب تسنن اقدام کردند. سلاطین سلجوقی و وزرای سنی مذهب آنان در راستای این هدف، به تعصبات مذهبی متوسل شدند. پیامدهای چنین وضعی، مهاجرت، ترور و کشتار گروه های مذهبی مخالف اعم از شیعیان بود. درجهت کمتر کردن این دشواریها و بیرون آمدن از جو اختناق و فشار، شیعیان دست به اقداماتی زدند تا بتوانند جایگاه خود را در این زمان در جامعه ارتقا ببخشند.دلیل اهمیت این موضوع این است که بدون تردید یکی از مقاطع حساس تاریخ شیعیان، پیدایش دولت سلجوقیان و افول قدرت شیعی آل بویه است. مطالعه این بخش از تاریخ تحولات اجتماعی و فرهنگی شیعه می تواند، دستاوردی ارزشمند در راستای کشف و فهم مولفه های حاکم بر تاریخ تشیع باشد. سده پنجم هجری و هم زمان با روی کار آمدن سلجوقیان در ایران و عراق، در تاریخ تشیع واجد اهمیت بسیاراست، چون پس از صد سال حاکمیت خاندان شیعی آل بویه، حاکمیت سیاسی به دست خاندانی افتاد که با شیعیان ناسازگار بوده و توان نظامی خود را در اختیار خلفای سنی مذهب عباسی گذاشتند.

کلیدواژه ها:

سلجوقیان ، شیعیان ، سنیان ، خلافت عباسی ، ملکشاه