الزامات ادغام رویکرد تعیین کننده های اجتماعی سلامت در آموزش توانبخشی: یک مطالعه کیفی در ایران

مطالعات متعددی در ایران به اهمیت پاسخگویی اجتماعی در آموزش پزشکی پرداخته اند، اما تاکنون به صورت مشخص چگونگی بکارگیری تعیین کننده های اجتماعی سلامت در  توانبخشی مورد مطالعه قرار نگرفته است. از طرف دیگر دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی نقش پیشرو و کلیدی در توسعه علوم توانبخشی در کشور دارد. لذا هدف این مطالعه بررسی نیازهای آموزشی برای ادغام تعیین کننده های اجتماعی سلامت در آموزش رشته های توانبخشی در دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی است.  مطالعه به روش تحلیل محتوای کیفی قراردادی  و با کمک بحث­ گروهی متمرکز با ۳۳ نفر از دانشجویان و اعضا هیئت علمی سه گروه توانبخشی دانشگاه و اعضای سازمان های مردم نهاد انجام شد. محورهای اصلی بحث در مورد تجربه­ مشارکت کنندگان از نقش عوامل اجتماعی سلامت در خدمات حرفه ای آنان، آموزش­ها و محیط مورد نیاز دانشجویان برای کسب دانش، مهارت­های ضروری و تغییر و بهبود نگرش مرتبط با تعیین کننده های اجتماعی سلامت بود. برای تحلیل محتوای کیفی داده­ها، از فرایند الو و کایناز(۲۰۰۸) استفاده و تحلیل­ها با کمک نرم افزارMAXQDA (۲۰۱۸) انجام شد. طبقه اصلی حاصل از تحلیل یافته های مطالعه شامل الزامات ادغام رویکرد تعیین کننده های اجتماعی سلامت در آموزش توانبخشی، و دو زیر طبقه شامل الزامات محتوای آموزشی و الزامات محیط و بستر آموزشی بود. الزامات محتوای آموزشی مورد نیاز دانشجویان در سه زیرطبقه دانش(برای نمونه شامل دانش مرتبط با تعیین کننده های اجتماعی سلامت، رشته های مختلف توانبخشی و اصول اخلاقی و حقوق انسانی)، مهارت(برای نمونه شامل مهارت های زندگی، کار تیمی، ارتباطی، همدلی، آموزش و مدافع گری) و نگرش(برای نمونه شامل رویکرد جامع و کل­نگر)، و الزامات محیط و بستر  آموزش در سه زیر طبقه الزامات پایه و عمومی، بستر آموزش نظری و بستر آموزش بالینی قرار گرفتند. با توجه به یافته های این مطالعه، تدوین و اجرای برنامه های آموزشی با رعایت تامین محتوای دانش، نگرش و مهارت لازم و همچنین فراهم کردن محیط آموزشی جهت اجرای آموزش پایه، نظری و بالینی الزمات بیان شده برای تحقق این رویکرد بود.

کلیدواژه ها:

Social accountability ، Rehabilitation education ، social determinants of health ، Iran ، پاسخگویی اجتماعی ، آموزش توانبخشی ، تعیین کننده های اجتماعی سلامت ، ایران