وضعیت دسترسی کودکان به خدمات گفتاردرمانی در دوران کووید-۱۹ : یک مطالعه کیفی

هدف: با شروع همه گیری کووید-۱۹ در سراسر جهان از جمله ایران، مداخلات و پروتکل­های مرتبط با پیشگیری و کنترل آن منجر به محدودیت ­هایی در دسترسی به خدمات توانبخشی از جمله گفتاردرمانی شد. کودکان یکی از مهم ­ترین گروه ­های آسیب­پذیر نسبت به پیامدهای همه ­گیری بودند که هرگونه اختلال در دریافت به­موقع خدمات گفتاردرمانی برای کودکان نیازمند به این خدمات منجر به چالش­های جدی در ابعاد مختلف سلامت آنان شد. لذا هدف از این مطالعه بررسی وضعیت دسترسی کودکان شهر تهران به خدمات گفتاردرمانی در دوران همه­گیری با رویکرد کیفی با توجه به دیدگاه و تجربه گفتاردرمانگران و مراقبان کودکان بود. روش بررسی: این مطالعه با روش تحلیل محتوای کیفی قراردادی، طی مصاحبه­های عمیق نیمه­ساختاریافته با گفتاردرمانگران و مراقبان اصلی کودکان، تجربه­ی آنان را از دسترسی به خدمات از زمان وقوع همه­گیری و عوامل مرتبط با آن در شهر تهران بررسی کرده است. در نهایت تا زمان اشباع داده ها، در شهر تهران با ۹ گفتاردرمانگر و ۱۰ مادر به­عنوان مراقب اصلی کودک مصاحبه شد و با کمک نرم افزار Maxqda ۲۰۲۰ تحلیل شدند. یافته ­ها: یافته­های این مطالعه وضعیت دسترسی کودکان به خدمات گفتاردرمانی را در چهار طبقه اصلی: ۱- کاهش دسترسی (تاخیر در تشخیص تخصصی اولیه، تغییر در زمان­بندی برنامه درمانی، تغییر در نوع برنامه درمانی)، ۲- عوامل تشدید­کننده (عوامل اساسی مرتبط با خدمات حضوری و مرتبط با خدمات از راه دور) ، ۳- عوامل تعدیل­کننده (مرتبط با نظام کلان سلامت، مرتبط با مراکز ارائه خدمات، مرتبط با خدمات از راه­دور، مرتبط با خانواده، مرتبط با کودک) و ۴- پیامدها (برای کودک و برای خانواده) طبقه­بندی کرده است. نتیجه ­گیری: یافته­های این مطالعه نشان­دهنده­ی تجربه­ی غالب کاهش دسترسی کودکان به خدمات گفتاردرمانی در شهر تهران به­ویژه در سال اول بود. البته تجربه­ی محدود شدن دسترسی، به­صورت پویایی تحت تاثیر عوامل مختلف تشدید­کننده و تعدیل­کننده  قرار داشت. در­واقع با گذشت زمان، عوامل تعدیل­کننده تاثیر بیشتری گذاشته و از قدرت عوامل تشدید­کننده کاسته شده است. در نتیجه، تقویت عوامل تعدیل­ کننده ­ی دسترسی و رسیدگی به عوامل تشدیدکننده­ی کاهش آن باید مورد توجه درمانگران و سیاست­گذاران حوزه­ی سلامت هم در شرایط عادی و هم جهت آمادگی برای وقایع مشابه همه­گیری کووید-۱۹ قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

COVID-۱۹ ، Coronavirus ، Speech therapy ، Child ، Iran ، Accessibility ، Rehabilitation services ، کووید-۱۹ ، کرونا ، گفتاردرمانی ، کودک ، ایران ، دسترسی ، خدمات توانبخشی