قدرت زبانی در گفتار زنانه؛ جستاری در دو فیلم "ناهید" از آیدا پناهنده و "شیار ۱۴۳" از نرگس آبیار

پژوهش حاضر به بررسی قدرت زبانی گفتار زنان در آثار دو کارگردان زن که جنسیت شان با شخصیت های اصلی فیلم ها متناسب بودند، پرداخته است. هدف از انجام این پژوهش بررسی زبان شناختی قدرت کلامی است که نقش بسیار مهمی در تعاملات ارتباطی داشته و بر رفتار کلامی مناسب موثر است. در همین راستا سینما می تواند در تولید نگرش ها و باورها و تحولات فکری و رفتاری در ساختار نظام اجتماعی نقش جداناپذیری داشته باشد. چگونگی حضور زنان در رسانه جمعی سینما می تواند نابرابری های قدرت کلامی را در بین شخصیت های زن و مرد به معرض تصویر بکشاند. لذا این پژوهش به روش محتوای کیفی و با استناد به نظریه رابین تولماچ لیکاف (۱۹۷۵) صورت گرفته است که از منظر بازنمایی قدرت زبانی قابلیت خوانش دارد. داده ها گفتار دو فیلم ناهید از آیدا پناهنده و شیار۱۴۳ از نرگس آبیار هستند که در سه سطح واژگانی، دستوری و آوایی مورد بررسی قرارگرفته اند. نتایج پژوهش نشان می دهد که راهبرد های زبانشناختی کلامی در طیف گسترده ای در بین شخصیت های زن و مرد هردو فیلم به کار رفته است که عبارتند از سوگندواژه ها، رنگ واژه ها، دشواژه ها، عبارات احساسی و عاطفی، تعدیل کننده ها و تشدیدکننده ها، تکرار و آهنگ خیزان، جملات پرسشی و سوالات ضمیمه که بازتاب دهنده قدرت زبانی متفاوت شخصیت ها هستند و در جهت بکارگیری الگوی اعمال قدرت استفاده شده اند. بررسی های دو اثر مبین این واقعیت است که در بستر هر دو فیلم، درگفتار زنان رنگ و بوی عاطفی زنانه بیشتر و در نهایت قدرت کلامی کمتری تجلی یافته است و هردو کارگردان فضای گفتاری زنانه ای را به تصویر کشیده و بازنمایی کرده اند. از جنبه های تفاوت در این دو فیلم می توان به تفاوت کاربرد دشواژه و خطاب واژه اشاره کرد. بدین صورت که در فیلم ناهید از دشواژه ها و خطاب واژه هایی استفاده شده است که سبب ایجاد خشم و فاصله بیشتری می گردد. اما در فیلم آبیار، خطاب واژه هایی کاربرد داشته است که دربردارنده همبستگی و صمیمیت است. جنبه تفاوت دیگر دو فیلم، استفاده از راهبردهای تکرار و آهنگ خیزان است که در فیلم شیار ۱۴۳ بجز زنان توسط مردان نیز کاربرد داشته است. نتایج این پژوهش می تواند مورد توجه متخصصان و پژوهشگران زبان شناسی، تحلیل گران علوم اجتماعی، اصحاب رسانه و منتقدین سینما واقع گردد.

کلیدواژه ها:

The power of speech ، Lakoff's linguistic strategies ، The film "Nahid" by Aida Panahandeh ، The film " Track ۱۴۳" by Narges Abyar's ، Women's speech ، قدرت گفتار ، راهبردهای زبانشناختی لیکاف ، فیلم "ناهید" آیدا پناهنده ، "شیار ۱۴۳" نرگس آبیار ، گفتار زنانه