اندازه گیری مونازیت و کانیهای همراه به روش تغلیظ کانیهای سنگین در پلاسر مروست (ایران – یزد)

مونازیت از کانیهای گروه فسفات است و به فسفات توریم و عناصر خاکی کمیاب معروف است. مونازیت کانی کمیابی است و به عنوان سازنده فرعی در گرانیتها، گنیسها، آپلیتها، پگماتیتها و به شکل دانه های مدور در ماسه های مشتق از تجزیه چنین سنگهایی ظاهر می شود. این کانی به دلیل مقادیر قابل ملاحظه ای از توریم و عناصر خاکی کمیاب در ترکیب خود، همواره به عنوان یک کانی ارزشمند و اقتصادی در کانسارهای پلاسری مطرح است. پلاسر مونازیت مروست، در چهار چوب اکتشافات ژئوشیمیایی و کانی سنگین ناحیه ای در محور یزد- سبزواران شناسایی و معرفی گردید. کاوشهای بعدی در این منطقه نشان داد که رسوبهای دشت جوان (Q۲t) و رودخانه ای جوان  (Qal) در بردارنده کانی مونازیت هستند. مقدار مونازیت در این پلاسر از ۵۰ تا ۵۲۵ گرم در تن تغییر می کند و ذخیره این کانسار پلاسری ۸۸۶۶۴۲۵ تن با عیار میانگین ۱۵۰ گرم در تن مونازیت  برآورد می شود. تجزیه نمونه های کنسانتره به روشهای طیف سنجی جرمی و میکروپروب نشان می دهد که مونازیت مروست غنی از عناصر خاکی کمیاب   سبک (Ce, La, Nd, Pr, Eu, Sm) است و مقدار REE۲O۳ آن حدود ۵۵/۴۵ درصد اندازه گیری شده است. در این کانسار پلاسری، پیریت هماتیتی شده، اپیدوت، سلستیت، سروسیت، روتیل، مگنتیت، گارنت، ایلمنیت، پیروکسن ، آمفیبول و گاه زیرکن و آپاتیت همراه با مونازیت حضور دارند. در منطقه مروست، سنگ مادر مونازیت شیلهای سیاه  است که به صورت متناوب با ماسه سنگهای آهکی، آهک و گاه کنگلومرا، قرار گرفته اند و گرهکهای مونازیت به صورت پراکنده در شیلها تظاهر دارند . هوازدگی و فرسایش چنین سنگهایی سبب آزادشدن دانه های مونازیت و تمرکز آن در رسوبهای دشت جوان و رودخانه ای شده است.

کلیدواژه ها:

مونازیت ، پلاسر ، کانی سنگین ، عناصر خاکی کمیاب ، مروست