تحلیل مفهوم پایه ای واژه «نصح» بر اساس کاربردهای قرآنی

چکیدهیکی از واژههای قرآن، «نصح» است که در ادبیات دین با مفهوم اجتماعی و در قرآن و احادیث معصومان: با حوزه ادبیات سیاسی، گره خورده است. به همین دلیل در ادبیات سیاسی دوره معاصر، این واژه از اهمیت به سزایی برخوردار بوده و منازعات زیادی ذیل این مفهوم سیاسی در مباحث حکومت اسلامی درگرفته است. بر اساس حدیثی از رسول خدا۹ «قلب هیچ مسلمانی به سه چیز هرگز خیانت نمیکند و یکی از این سه چیز، نصیحت پیشوایان مسلمان «النصیحه لائمه المسلمین» است». برخی محققان، معنای نصیحت در حدیث را چنان تعمیم دادهاند که نه تنها شامل امر به معروف و نهی از منکر، بلکه مفاهیمی همچون نقد، انتقاد و اعتراض به امام و زمامدار مسلمانان را هم دربربگیرد. مقاله حاضر، به منظور دریافت دقیقی از معنای واژه «نصح»، به روش تبیینی - توصیفی در فرهنگ عرب و نیز کاربردهای آن در قرآن مجید، تالیف شده است. حاصل این پژوهش آن است که از منظر قرآن «نصیحت» معنای عامی دارد که میتواند با توجه به سیاق، امر به معروف و نهی از منکر را هم شامل گردد؛ اما در مواردی که ناصح در مرتبهای فروتر از مرتبه منصوح قرار گیرد، قابل تفسیر به امر به معروف، نهی از منکر، اعتراض و... نمیباشد. این معنا، در تفسیر صحیح از حدیث یادشده، نقش تعیین­کنندهای دارد.

کلیدواژه ها:

Advice ، Advice in the Qur'an ، Advice of Muslim Imams ، Enjoining the Good ، Forbidding the Evil