بررسی سازوکار زمین لرزه ها در گستره لرزه ای پیرامون شهرهای تهران، مشهد و تبریز

در این پژوهش داده های مورد نیاز برای حل سازوکار زمین لرزه ها از هم آمیخت داده های شکل موج موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران و پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله گردآوری شده اند. پس از ویرایش داده ها و پیش از داده پردازی از روش قطبش های نخستین موج P رسیده به ایستگاه های لرزه نگاری باند پهن، بلند دوره و هم چنین کوتاه دوره برای حل سازوکار زمین لرزه ها بهره گرفته شد. خطای کانون یابی این زمین لرزه ها نزدیک به ۵ کیلومتر بوده و بیشینه چرخش صفحه های گرهی در سازوکارها ۵ درجه درنظر گرفته شد. این سازوکارها با کم ترین خطا در شمار قطبش ها برای سازوکارهای زمین لرزه های پیرامون شهرهای پرجمعیت و مهم تهران، مشهد و تبریز پردازش شده اند. برپایه حل سازوکار زمین لرزه ها در این پژوهش، گسل های مشا، شمال تهران، ایپک، پیشوا و ایوانکی، به ترتیب دارای سازوکار چیره راستالغز چپ بر با مولفه کوچک نرمال، معکوس، راستالغز چپ بر، راستالغز راست بر با مولفه کوچک معکوس و سازوکار چیره معکوس می باشند. این پژوهش نشان داد که گسل های پیرامون مشهد مانند باهلر و اشک آباد، به ترتیب دارای سازوکار چیره راستالغز چپ بر با مولفه کوچک معکوس و معکوس می باشند. سازوکار چیره پس لرزه های زمین لرزه ۲۰۱۷ فریمان که به گمان در راستا و دنباله گسل فریمان روی داده اند، نیز معکوس با مولفه راستالغز راست بر می باشند. هم چنین، سازوکارهای حل شده زمین لرزه های پیرامون شهر تاریخی تبریز نشان می دهد که زمین لرزه هایی با سازوکار چیره راستالغز راست بر و معکوس به گسل شمال تبریز وابسته هستند. دیگر زمین لرزه ها که پس لرزه های زمین لرزه های دوگانه ۲۰۱۲ اهر- ورزقان می باشند، نیز دارای راستالغز راست بر و مولفه معکوس هستند. زمین لرزه های ۲۰۱۲ اهر- ورزقان نیز دارای سازوکار راستالغز راست بر خالص هستند.

کلیدواژه ها:

سازوکار ، زمین لرزه ، قطبش ، گسل و ایران