ارزیابی خطر بیابان زایی و ارائه برنامه های مدیریتی با استفاده از مدل مفهومی DPSIR-M در استان خراسان رضوی

هدف پژوهش حاضر، ارزیابی شدت و خطر بیابان زایی در استان خراسان رضوی و ارائه راهکارهای مدیریتی متناسب با جغرافیای استان خراسان رضوی با مدل مفهومی DPSIR-M می باشد. بنابراین، ابتدا نقشه پهنه بندی حساسیت اراضی به بیابان زایی با مدل جهانی ESAs تهیه شد و سپس با استفاده از مدل ریسک، نقشه و پهنه های ریسک بیابان زایی استان خراسان رضوی بدست آمد. نتایج نشان داد که بیش از ۳۰ درصد اراضی استان در کلاس نسبتا بحرانی تا بحرانی شدید بیابانزایی واقع شده است. از نظر وضعیت شکنندگی در حدود ۵۹ درصد اراضی استان خراسان رضوی در شرایط نسبتا شکننده تا خیلی شکننده محیطی قرار داشته و در حدود ۷ درصد نیز دارای پتانسیل شکنندگی است که در صورت بدتر شدن شرایط از نظر شرایط محیطی، این مقدار نیز به کلاس شکننده اضافه خواهد شد. نتایج بررسی خطربیابان زایی نشان داد که بیش از ۹۸ درصد اراضی استان در کلاس و طبقه خطرزیاد و خیلی زیاد بیابان زایی قرار دارند و تنها ۲ درصد اراضی در کلاس های متوسط تا خیلی کم واقع شده اند. راهکارهای پیشنهادی مدیریتی براساس چارچوب مفهومی DPSIR-M و براساس نظر خبرگان، کارشناسان و مدیران اجرایی و همچنین بازدیدهای مکرر میدانی و نتایج موجود در طرح های مطالعاتی و اجرایی، منجر به ارائه شش راهبرد مدیریتی و ۴۷ استراتژی و برنامه اقدام عمل شد. لذا، پیشنهاد می شود نتایج بدست آمده در این پژوهش مورد بررسی، مطالعه و کاربرد آن توسط مدیران و کارشناسان ادارات اجرایی در عرصه استان خراسان رضوی قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

تغییر کاربری اراضی ، پوشش گیاهی ، فرسایش خاک ، راهبرد ، استراتژی های مدیریتی