بررسی مضمون و موقعیت کتیبه ها در تزیینات مدارس دوره تیموریان مشهد (مطالعه موردی: مدرسه دودر و پریزاد)

دوره تیموریان یکی از مهم ترین و تاثیرگذارترین ادوار تاریخ معماری ایران است. در این دوران، معماری و تزئینات وابسته به آن تکامل یافت و الگوی دوران بعد قرار گرفت. مدارس در این دوره از جایگاه مهمی برخوردار است، چنانکه به بیانی، دوران طلایی مدارس ایرانی است. مدارس دوره تیموریان در خراسان تعداد محدودی را شامل می شود که دو مدرسه ارزشمند این دوران، دودر و پریزاد در جوار حرم مطهر رضوی است. کتیبه ها همواره از شاخصه های تزیینی مورد استفاده در معماری ایرانی اسلامی بوده که مفاهیم ارزشمندی در مضمون آن ها مستتر است. علاوه بر مضمون کتیبه ها، ارتباط آن ها با موقعیت قرارگیری نیز قابل تامل است. هدف پژوهش حاضر بر آن است تا علاوه بر مضمون به کاررفته در کتیبه های مدارس تیموریان مشهد، موقعیت قرارگیری را نیز مورد تحلیل قرار گیرد. در فرآیند پژوهش، به منظور دستیابی به اهداف موردنظر از بررسی های میدانی برای مستندسازی و خوانش متون و مضمون کتیبه های موجود در بناها و از روش توصیفی-تحلیلی برای معرفی، دسته بندی و یافتن ارتباط آن ها استفاده شده است. نتایج حاکی از آن است که مدرسه دودر ۳۳ کتیبه و مدرسه پریزاد ۸ کتیبه در تزیینات خود دارند که کتیبه های قرآنی بیشترین سهم را دارا هستند. همچنین، خط ثلث در نگارش، بیشترین استفاده را داشته و از نوع کاشی معرق بیشتر بهره برده شده است. موقعیت قرارگیری کتیبه ها به ترتیب در ورودی ها، ایوان ها و گنبدهای مدرسه است و هر موقعیت کتیبه مضمون خاصی را به نمایش می گذارد.

کلیدواژه ها:

کتیبه ، مدارس تیموری ، مشهد ، مدرسه دودر ، مدرسه پریزارد