ماگماتیسم آداکیتی و نهشته های مس - طلای پرفیری، مثال از خاروانا ، شمال غرب ایران

ذخیره مس - طلا گرفت خاروانا در 50 کیلومتری شمال تدریس در آذربایجان شرقی و در سود زمین ساختی البرز - آذربایجان قرار دارد. این ذخیره در ارتباط با یک توده پرفیری و گروهی دایک و سیل تشکیل شده است. مناطق دگرسانی پتاسیک ، فیلیک ، روسی، پروپیلیتی و سیلیسی در توده پرفیری گسترش یافته که با کانی سازی افشان ، استوکورک و رگه‌ای همراه هند. مناطق غنی از مس، طلا، نقره، اننتیموان ب، آرسنیک و یسموت شناخته شده است. سنگ‌های رسوبی میزبان در گستره وسیعی به هورنفلس و مجموعه‌های متاسوماتیکی -اسکارنی تبدیل شده‌اند. برای شناخت ماهیت ماگمای پتانسیل کانی‌سازی آن، 14 نمونه نا دگرسان از توده نفوذی دایک ها و سیل ها انتخاب و برای اکسیدهای اصلی و عناصر فرعی و کمیاب توسط آزمایشگاه ACME در ونکوور ، کانادا آنالیز شدند. این پرفیری در محدوده‌ای ریوداسیت - آندزیت و با گرایش کاکا آلکالن است. دایک ها و سیل ها ترکیب هورنیلند - آندزیت، تراکی آندزیت و داسیت دارند. ویژگی‌های ژئوشیمیایی این پرفیری (فرمول در متن اصلی مقاله) قابل مقایسه با سری‌های اداکیتی است. ( DEFANT AND DRUMMOND 1990 ). گرایش اداکیتی در نمودارهای Y-Y/SR ( KEPEZHINSKAS ET AL.1997) و YB-YB/LA( CASTILLO ET AL 1999) به خوبی آشکار است. خصوصیت ژئوشیمیایی پرفیری خاروانا شباهت زیادی با پرفیری سونگون دارد جایگاه زمین ساختی توده نفوذی بر اساس نمودارهای ZR/Y و NB+RB/Y کمان ماگمایی پارگی مرتبط با فرو رانش است. مقدار پایین Y و YB و نسبت بالای SR/Y و LA/YB را می‌توان به ذوب تختال SLAB و باقی ماندن Y و HREE در گارنت بازمانده در منبعی که گارنت و یا هورنیلند و عدم تفریق مهم پلاژیوکلاز نسبت داد. ماگمای اداکیتی آب زیاد و FO2 بالایی دارد که این سبب اکسیده شدن سولفید در منبع گوشت و ورود عناصر کالکوفیل به فاز مذاب می‌گردد و گوگرد صورت اکسیدی در سیستم ماگمای انتقال می‌یابد که این اهمیت حیاتی در تشکیل ذخایر پرفیری دارد. بسیاری از پرفیری های بارور در آند ترکیب اداکیتی دارند دز تاقدیس BALDWIN AND PEARCE 1982 . THEIBLEMONT ET AL 1997 . با توجه به شباهت زیاد بین سونگون و خاروانا می‌توان کلید اکتشافی جدیدی برای پرفیری های مس - طلا در ایران معرفی کرد.