الحاد جدید و عقلگرایی، بهره برداری از شیوه ناموجه

الحاد جدید یک جنبش جدید التاسیس است که از اوایل قرن جاری شروع به فعالیت کرده است. این جنبش که توسط کسانی مانند داوکینز، دنت، سم هریس، و هیچنز تاسیس شده است برای توجیه الحاد جدید از مفاهیم بنیادینی مانند عقلگرایی بهره برده است. بانیان این جنبش تلاش کردهاند با استفاده از این مفهوم بنیادین خداناباوری را عقلانی و خداباوری را کاملا غیر عقلانی جلوه دهند. آن ها این کار را با بیان محاسن و فواید خداناباوری و معایب و مضرات خداباوری انجام دادهاند. در این نوشتار، که به شیوه تحلیلی توصیفی نگاشته شده، سعی میکنیم، ضمن پذیرش اصل احترام به عقل، عقلگرایی را مورد نقادی قرار دهیم. بدین منظور، ابتدا با چیستی عقلگرایی آشنا میشویم. سپس نشان خواهیم داد که چگونه خداناباوران جدید از این مفهوم به نفع خداناباوری و در رد خداباوری استفاده کردهاند. در پایان با تکیه بر اندیشه فیلسوفان عقلگرایی را مورد نقادی قرار می دهیم. عقلگرایی به مثابه قرائت دیگری از علمگرایی، عقلگرایی نسخه دیگری از حداکثرسازی سود، عقلگرایی به مثابه زمینه جدایی دانش از ارزش و عدم توجه به هدف تنها برخی از نقدهایی است که بر این مکتب وارد است. با مطرح شدن این نقدها همه اشکالاتی که بر علمگرایی، سودگرایی، و دیدگاه جدایی دانش از ارزش وارد است بر این مکتب نیز وارد خواهد شد و با این وصف این مکتب نمیتواند توجیه کننده خوبی برای الحاد جدید باشد.

کلیدواژه ها:

الحاد جدید ، خدا ، سودگرایی ، عقلگرایی ، علمگرایی