روایت در چهارمقاله نظامی عروضی براساس آراء ژرار ژنت و رولان بارت

روایت شناسی از زیرشاخه های نقد ساختارگرایانه است که با دو روش تحلیل محتوا و چگونگی روایت شدن، به دنبال کشف عناصر روایتی و کارکرد معناسازانه آنها در آثار مختلف بودهاست تا بتواند الگویی برای ساختار آنها تببین کند. ادبیات کلاسیک فارسی به لحاظ محتوا و چگونگی به -کارگیری این عناصر، منبعی غنی برای بررسی های روایت شناختی به شمار می رود. چهارمقاله نظامی عروضی سمرقندی از متون تعلیمی حوزه ادبیات کلاسیک فارسی با انشایی برجسته است که مولف آن ضمن پرداختن به چهار مقاله مجزا در بابهای دبیری ، شاعری ، طب و نجوم، سخنان خود را به حکایاتی جهت تایید مطالب آغازین هر فصل و تاثیرگذاری بیشتر بر مخاطب ، مزین کرده است و بررسی ساختارگرایانه حکایات این اثر جهت تبیین روشهای ایجاد معنا در آنها، ارزش روایت -شناسانه این اثر را بر خواننده روشن می سازد. بدین منظور، تعداد ۴۲ حکایت از حکایات این اثر، با کمک نظریات ژنت و بارت، با هدف شناخت ویژگی های روایتی و چگونگی معناسازی آنها مورد تحلیل و بررسی قرار گرفت ؛ بررسی ها نشان داد که مولف با استفاده از راویان متفاوت، زمانپریشی ، بسامد یکبارگویی ، کانونی سازی های متغیر و دوری از تطویل در دیرش زمانی به دنبال جلب باور و اعتماد مخاطب به محتوای حکایات و تقویت جنبه تعلیمی آن بوده است و وجود رمزگان فرهنگی فراوان در مقایسه با دیگر رمزگانها، نشان می دهد که این اثر منبع خوبی برای دریافت اطلاعات علمی ، تاریخی و فرهنگی روزگار مولف آن است .

کلیدواژه ها:

چهارمقاله ، روایت ، روایت شناسی ، رولان بارت ، ژرار ژنت .