سنجش آسیب پذیری زیرساخت های روبنایی شهر خرم آباد در مواجهه با بحران سیل

سیل یکی از رایج ترین و شدیدترین خطراتی است که زندگی مردم را در سراسر جهان مختل می کند. شهر خرم آباد به دلیل موقعیت دره ای بودن شهر، بارش های سیل آسا و وجود رودخانه های کرگانه و خرم رود در شهر، در معرض خطر سیل قرار دارد. هدف این پژوهش سنجش آسیب پذیری زیرساخت های روبنایی شهر خرم آباد است. این پژوهش ازنظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی-تحلیلی است. برای تهیه نقشه های آسیب پذیری از نرم افزار ARC GIS و از مدل ترکیبی AHP-FUZZY استفاده شد. به منظور تعیین معیارها به کارشناسان و متخصصان مراجعه شده و پس ازآن، ماتریس زوجی معیارها تشکیل شده و سپس مطابق ماتریس ها، پرسشنامه ای تهیه شده که این پرسشنامه معیارها را دوبه دو طبق اهمیت آنها باهم مقایسه می کند. در نهایت پرسشنامه ها در اختیار ۲۵ نفر از کارشناسان و متخصصان قرارگرفته و تکمیل شد. نتیجه امتیازدهی به معیارها وارد نرم افزار ویژه مدل AHP (Expert choice) شده و وزن نهایی زیرمعیارها تعیین شد و در مرحله بعد اقدام به فازی سازی لایه ها (زیرمعیارها) شده و سپس تلفیق لایه ها صورت گرفت و درنتیجه، نقشه نهایی آسیب پذیری زیرساخت های روبنایی شهر خرم آباد به دست آمد. در این پژوهش از دو معیار طبیعی و کالبدی که شامل ۱۲ زیر معیار: بافت فرسوده، تراکم جمعیت، شبکه معابر، کاربری، ارتفاع، شیب، جهت شیب، زمین شناسی، فاصله از رودخانه، خاک شناسی، فرونشست، میزان بارندگی است، استفاده شده است. نتایج پژوهش نشان داد که ۶۶/۹ درصد یا به عبارتی ۴۹ هکتار از زیرساخت های روبنایی در معرض آسیب پذیری خیلی زیاد سیل قرار دارند، همچنین مشخص شد کاربری های فضاهای سبز، اداری، آموزشی و تجاری به ترتیب بیشترین آسیب پذیری و کاربری های تاریخی و فرهنگی کمترین آسیب پذیری را در برابر سیل دارند. برای کاهش آسیب پذیری سیل و به منظور افزایش ایمنی زیرساخت ها، باید ساماندهی و ارتقاء کیفیت بستر و حریم رودخانه و ارتقاء کیفیت کالبدی رودخانه ها زیر نظر مدیران و مسئولان شهری انجام گیرد.

کلیدواژه ها:

سنجش آسیب پذیری ، زیرساخت های روبنایی ، سیل ، مدیریت بحران ، شهر خرم آباد