زمینه ها و مولفه های تحول خواهی در آثار علی اکبر صابر

مقاله ی حاضر کوششی است برای شناخت بهتر زمینه های اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی تحول خواهی و همچنان مولفه ها و ابعاد آن در اشعار «علی اکبر صابر» مندرج در کتاب «هوپ هوپ نامه».

تحول خواهی در این مقاله به معنی گسست از سنت یا بازنگری در آن با هدف تحقق تجدد و مدرنیته بکار رفته است. این تحقیق در چارچوب «رویکرد بازتاب» و با استفاده از روش های «تحلیل محتوای کیفی» و روش «کتابخانه ای» اجرا شد. روش تحلیل محتوای کیفی برای تحلیل متن اشعار و روش کتابخانه ای برای توصیف و معرفی زمینه های اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی شکل گیری چنین گرایشی استفاده شد.

«رویکرد بازتاب» در کنار رویکردهای «شکل دهی» و «اثر به مثابه نهاد اجتماعی» سه رویکرد اصلی در سنت جامعه شناسی ادبیات را شکل داده است. مفهوم رویکرد بازتاب، که مهم ترین جریان در جامعه شناسی ادبیات است، این است که اثر ادبی همچون آیین ه ای است که واقعیات اجتماعی را انعکاس می دهد.

یافته ها نشان داد که تغییرات سریع و بنیادین سیاسی و اجتماعی که در جامعه ی شاعر از قرن نوزده میلادی آغاز شده بود و فضای اجتماعی را با مفاهیم و پدیده های جدید مواجه می کرد، نمود مستقیم و روشنی در اشعار مندرج در کتاب هوپ هوپ نامه دارد؛ همچنین مولفه ها و ابعاد این تحول و تحول خواهی نیز مشخص و تبیین شد؛ از جمله ی این مولفه ها می توان به حاکمیت قانون، نشر معارف، تحصیل دختران، مبارزه با خرافات، جنبش مشروطیت، احزاب، حقوق شهروندی و ... اشاره کرد

کلیدواژه ها:

علی اکبر صابر ، سنت ، تحول خواهی ، رویکرد بازتاب ، شهروندی ، حقوق زنان ، آموزش نوین