کاربرد زمین دما- فشارسنج های کلینوپیروکسنی بر روی سنگ های گابرو/دیوریتی همراه با استوک گرانیتوییدی گودحوض (سیاه کوه)، بافت، کرمان

توده گرانیتوییدی گودحوض به سن ژوراسیک پیشین (حدود ۱۸۰ میلیون سال پیش) به طور عمده متشکل از یک بخش دیوریتی- گرانودیوریتی (دیوریت، کوارتز دیوریت- مونزونیت، کوارتز مونزونیت و گرانودیوریت) به همراه یک بخش کوچک گرانیتی (گرانیت، آلکالی فلدسپارگرانیت، آپلیت و پگماتیت) است که با یک بخش کوچک پیشرس گابرویی همراهی می­ شود. این توده در جنوب نوار دگرگونی سنندج- سیرجان در جنوب ­خاور ایران در منطقه دهسرد بافت در استان کرمان، به شکل یک استوک گرانیتوییدی بیضوی در سنگ­ های دگرگونی پالئوزوییک بالایی و سنگ­ های آذرین- رسوبی تریاس نفوذ کرده است. توالی سنگی ژوراسیک متشکل از شیل، ماسه ­سنگ و کنگلومرا و آهک ­های کرتاسه زیرین بر روی توالی تریاس قرار گرفته­ اند و هیچ اثری از نفوذ توده در آن­ها وجود ندارد. بافت کلی توده گرانیتوییدی از نوع دانه ­ای ناخودشکل متوسط تا درشت ­دانه است ولی در نمونه­ های گرانیتی- آلکالی گرانیتی، بافت­ های میکروگرانوفیری، پرتیتی، میکروگرافیکی و میرمکیتی نیز دیده می­ شود. کانی­ های اصلی سازنده این سنگ­ ها در نمونه ­های گابرو/دیوریتی شامل الیوین، کلینوپیروکسن، ارتوپیروکسن، آمفیبول، بیوتیت و پلاژیوکلاز و در نمونه ­های گرانودیوریتی- گرانیتی شامل، آمفیبول، بیوتیت، پلاژیوکلاز، آلکالی فلدسپار و کوارتز هستند. از کانی ­های فرعی نیز می ­توان به زیرکن، آپاتیت، کانی ­های کدر (اپک) و اسفن و از کانی­ های ثانویه می ­توان به ترمولیت-اکتینولیت، کلریت، اپیدوت، کلسیت، سریسیت و کانی­ های رسی اشاره کرد. از شیمی کلینوپیروکسن به عنوان سازنده اصلی نمونه ­های گابرو/دیوریتی برای بررسی ماهیت و محیط زمین­ ساختی تشکیل ماگما و شرایط فیزیکوشیمیایی تبلور (دما، فشار و فوگاسیته اکسیژن) در سنگ­ های مافیک- حدواسط توده استفاده شده است. کلینوپیروکسن­ های این سنگ ­ها از نوع کلسیک با ترکیب دیوپسید- اوژیت- سالیت و متعلق به سری ماگمایی کالکوآلکالن نوع I مناطق فرورانش هستند. برآوردهای دما-فشارسنجی براساس زمین دما-فشارسنج ­های مختلف کلینوپیروکسنی بیانگر دماهای ۸۰۰ تا ۱۳۰۰ درجه سانتی­ گراد در فشارهای ۴ تا ۱۲ کیلوبار منطبق بر فشارهای اعماق ۱۶ تا ۵۰ کیلومتری برای تبلور این کانی در شرایط فوگاسیته متوسط تا بالای اکسیژن در اعماق ۵۰  تا ۱۶ کیلومتری در پوسته زیرین تا میانی است.

کلیدواژه ها:

زمین دما-فشارسنجی ، کلینوپیروکسن ، گرانیتویید ، گودحوض ، بافت ، کرمان