الگوی جانمایی اتاق ارسی در ساختار خانه های تاریخی اقلیم گرم و خشک (نمونه موردی: شهر یزد)

پنجره های ارسی در مطالعات موجود از جنبه های مختلف کمی و کیفی از جمله روند شکل گیری و ساختار، جلوه های بصری، زیبایی شناسی، و جنبه های اقلیمی و زیست محیطی مورد واکاوی قرار گرفته است. لیکن در خصوص شناسایی الگوهای کالبدی و نحوه جانمایی اتاق های ارسی تاکنون تحقیقی صورت نگرفته است. لذا هدف این پژوهش شناسایی الگوهای جانمایی اتاق ارسی در ساختار خانه های تاریخی اقلیم گرم و خشک می باشد. پژوهش حاضر توصیفی- تحلیلی و متکی بر تفسیر داده های کمی است. راهبرد اصلی پژوهش نیز استدلال استقرایی است. در این پژوهش ساختار ۲۴ خانه تاریخی در شهر یزد مورد بررسی قرار گرفته است. یافته های کمی نشان می دهد از مجموع ۳۸ اتاق ارسی، تعداد ۱۳ اتاق (۲۱/۳۴ درصد) با بیشترین فراوانی در جبهه جنوب جانمایی شده است. بنابراین اتاق های ارسی اصولا به عنوان تابستان نشین بیشترین کاربرد را داشته است. یافته های حاصل از تفسیر داده های کمی حاکی از شناسایی چهار نوع الگوی کالبدی حاکم بر اتاق های ارسی است؛ که شامل: (۱) همنشینی ارسی، بادگیر، ایوان؛ (۲) همنشینی ارسی، بادگیر؛ (۳) جداره صرفا متشکل از اتاق ارسی؛ و (۴) همنشینی ارسی، سه دری و پنج دری می باشد. اگرچه اتاق های ارسی در جبهه قرارگیری به لحاظ جهات جغرافیایی از الگوی خاصی پیروی نمی کنند؛ لیکن در ارتباط با نوع همجواری ها و به طور مشخص اتاق های سه دری، پنج دری، ایوان و بادگیر قاعده مند هستند.

کلیدواژه ها:

الگوی کالبدی ، جانمایی ، اتاق ارسی ، پنجره ارسی ، خانه تاریخی ، یزد