بازتاب سیاست های رضا شاه درقبال زنان در آثار زنان نمایشنامه نویس دوره پهلوی: بررسی موردی نمایشنامه ای از صدیقه دولت آبادی

با آغاز دوره مدرن در ادبیات نوین فارس ی تصو یر تازه ای از زن ایرانی ارائه شد. ا ین تصو یر نخست در نمایشنامه هایی پدید آمد که بهتقلید از غرب نگاشته یا اقتباس شده بودند. در این تصویر، زن ایرانی دیگر آن معشوقه آسمانی دارای وجوه قدسی و الوهی نبود که راهرا برای بردا شت های عرفانی باز بگذارد. در این ترسیم نو، زن ایرانی تصویری کاملا زمینی یافت. حتی تصویری از زنان روسپی نیزترسیم شد. اما با گذر از مشروطیت و رنگ باختن بسیاری از آرمان های این دوره، تصو یر ارائه شده از زن ا یرانی واقعی تر شد .اما با آغازعصر تجدد آمرانه دوباره تصویر زن آرمانی باز می گردد؛ منتها نه مانند دوران پیشامشروطیت بلکه با مولفه ها و الگوهای جدید.الگوهایی که با تجدد آمرانه پهلوی اول همخوان بود. در دوران پهلوی اول کوشش شد تا به منظور ملت سازی مد نظر حکومت،تصویری جدیدی از زن ایرانی ارائه شود تا الگوی تحول حکومت در زمینه زنان باشد. این الگوی به ظاهر مادر مدرن، تثبیت هماننقش پیشین زنان، یعنی الگوی همسر - مادر فداکار بود که این بار در مسیر تحول حجابش را هم کنار زده بود. هدف این مقاله،بررسی این تصویر از زنان از خلال آثار نمایشنامه نویسان زن دوره پهلوی اول است که خودشان نیز در این سیاست حجاب را کنارزده بودند و دستاورد های نوین مدرنیته دیدگاه نوینی به آنها داده بود . در این راستا عمده تاکید و توجه بر یکی از مهمترین زنانیاست که در این دوره بسیار فعال بوده و از قضا برای اشاعه منویات حکومت نمایش نامه هم نوشته است؛ در این مقاله با بهره گیری ازرویکرد بازتاب و روش پژوهشی تحلیل محتوا، به تاثیر سیاست های حکومت پهلوی اول در حوزه زنان در نمایشنامه «حس مادری یا زندگی تاریک» اثر صدیقه دولت آبادی (۱۳۴۰-۱۲۶۱) پرداخته می شود.

کلیدواژه ها:

پهلوی اول ، صدیقه دولت آبادی ، رویکرد بازتاب ، زن مطلوب ، نمایشنامه نویسان زن