مروری بر نقش حریم در حفظ و پایداری اکوسیستم های طبیعی (مطالعه موردی: باغ گیاه شناسی ملی ایران)

هدف این نوشتار روشن کردن ضرورت درنظر گرفتن حریم و نقش آن در اکوسیستم های طبیعی یا انسان ساخت، با کارکردهای مشخص است. ارزیابی پیامدهای مخرب ناشی از دست کاری ها و دخل و تصرف های انسانی به طور مستقیم و یا غیرمستقیم مانند بلندمرتبه سازی در مناطق حائل و اثرات آن بر هسته مرکزی این نوع از اکوسیستم ها بسیار ضروری و حیاتی است. باغ گیاه شناسی ملی ایران که یکی از بزرگ ترین و کامل ترین مجموعه های ژنتیکی کشور محسوب می شود، کارکردهای دیگری نظیر حفظ گونه های مهم و اندمیک ایران داشته و منبع تکثیر آنهاست. علاوه بر آن، به عنوان یکی از ریه های تنفسی شهر تهران در تلطیف هوا و برنامه های آموزشی و پژوهشی نقش کلیدی و ملی دارد. براین اساس، در این نوشتار نشان زدهای توسعه شهرک سازی بر اجزاء مختلف محیط زیست این باغ شامل آب، خاک، هوا، پوشش گیاهی و حیات وحش بررسی شده است. براساس اطلاعات موجود و نتایج بررسی های میدانی، اثرات بلندمدت این نوع از توسعه بر باغ گیاه شناسی ملی ایران، بر تغییرات هیدرولوژیکی آب های زیرزمینی اثرگذاری غیرقابل برگشتی داشته و بقا و پایداری این باغ به علت آسیب های وارد بر منابع آب زیرزمینی که هم اکنون تامین آب و نگهداری باغ بر آن استوار است)، با خطر جدی روبرو خواهد شد. علاوه بر آن، کاهش وزش باد و جلوگیری از تهویه لازم و تشکیل جزایر حرارتی، موجب طغیان آفات و بیماری های مهم گیاهان خواهد شد. همچنین، محدودشدن نفوذپذیری خاک و نیز آسیب به ارزش های زیبایی شناختی باغ از دیگر پیامدهای منفی این توسعه بی رویه است که حیات پایدار باغ گیاه شناسی ملی ایران را تهدید خواهد کرد.

کلیدواژه ها:

آلودگی ، باغ گیاه شناسی ملی ایران ، بلندمرتبه سازی ، تنوع گونه ای ، حریم ، حفاظت