آیین بودایی در هنر چین

هر چند نخستین مبلغان آیین بودا در دوره ی زمامداری دودمان هان به چین آمده بودند، و در همین دوره آیین بودا در دربار استقرار یافت، تاثیر این دین جدید و هنر ها در چین به تدریج محسوس شد. ورود یک سنت هنری پخته و بسیار جهان دیده به جامعه ای زنده و در حال رشد نتایج متعدد و متنوعی به همراه آورد. همان طور که سنت های روایی بودایی فرهنگ ادبی چین را غنی تر کرد، سنت های بودایی شمایل نگاری، ساخت معبد و مقبره، و نقاشی بر طومار و دیوار، امکانات جدیدی به روی فرهنگ هنری چین گشود. چینیان در پیکره سازی و نقاشی، شمایل نگاری بودایی را گرفتند و آن را با نظام اعتقادی خویش منطبق ساختند، اما معابد بودایی عینا الگوی معابد تائوئیستی و کنفوسیوسی چین قرار گرفت. آیین بودایی از این جهات و بسیاری جهات دیگر تاثیر بسیار در هنر چین گذاشت. دوره های هنر بودایی چین کاملا با فاز هایی که آیین بودایی در چین طی می کند موازی است. آثاری که در قرون 5 و 6 پدیدار شدند بسیار آزاد و فردگرا بودند. در دوره تانگ ، هنر با رشد و نمو پیکره های بودایی از بلوغ و استحکام بیشتری برخوردار شد. در قرن 10 تا 13 پالایش بیشتری پیدا کرد. پس از آن ریشه در سنت داشت و فاقد نوآوری بود. حملات حکومت به آیین بودایی با نابودی بنا های چوبی همراه بود که اوج آن در قرن نهم و در دوره ی تانگ اتفاق افتاد و اغلب پیکره های بی تکیه گاه در آن زمان ناپدید شدند. بنابراین آنچه به جای مانده معابدی است که در دل سنگ ساخته شده اند. این معابد به شکل غار های چهار گوش کنده می شد و بسته به مناسب بودن سنگ، با برجسته کنی یا گچ بری و نقاشی روی دیوار آستر شده با بتونه ی گچی تزئین می شد. در هر غار معبد یک استوپه ی سنگی یا گچی یا تصویر بودا همراه با بودیساتوا های همراهش وجود داشت. در این زمان دیگر رسم بود که در هر معبد دست کم یک پیکر عظیم بودا را در حالت ایستاده یا نشسته و مشرف به کل محوطه بسازند. این غار معبد ها که از قرن پنجم تا یازدهم ساخته شدند، هم به دلیل زیباییشان و هم به این دلیل که مخزن اصلی پیکره سازی چین هستند حائز اهمیت می باشند. در دون هوانگ، غربی ترین شهر در شمال چین مرکزی، بیش از 300 مرقد در دل صخره های ماسه ای کنده کاری شدند و اتاقک های آنها با تمثال های رسی تزئین شدند. این منطقه در سال 366 میلادی وقف همین کار شد ولی کهن ترین غار های کنده کاری شده ی موجود به اواخر سده ی پنجم مربوط می شوند. تقریبا در همان روزگار یعنی در سال 460 میلادی، پیکرتراشان یونگ آنگ نزدیک تاتئونگ در چین شمالی، دست اندر کار تراشیدن معابدی در دل صخره های ماسه سنگی بودند.

کلیدواژه ها:

بودا ، بودیساتوا ، چین ، دون هوانگ ، غار معبد