نقد و بررسی دیدگاه ها پیرامون مفاد «لاینبغی» در روایات

«ینبغی» و «لاینبغی»، ازجمله تعبیرات پرکاربرد در روایات هستند که  ریشه آنها در لغت به این معانی است: طلب، جواز، شایستگی، تمکن و تیسر. مشتقات این ماده لغوی در قرآن کریم نیز در همین معانی به کار رفته است.این جستار با روش توصیفی تحلیلی، به کاربست های روایی این تعبیرات و ضرورت مفهوم شناسی و واکاوی مفاد آنها می پردازد. به نظر می رسد در دلالت «ینبغی» بر جواز تکلیفی، مناقشه و خلافی در میان نیست و مدلول «لاینبغی»، محل نقض و ابرام فقهای امامیه قرار گرفته است. با تتبع در منابع لغوی و تامل در کاربردهای روایی این تعبیر و دقت در استعمالات آن می توان گفت: فراوانی استعمال آن در تحریم کاربرد دارد. شاید بتوان با تمسک به این کثرت استعمال و انصراف ناشی از آن و نیز برخی مویدات روایی بر غلبه ظهور این ماده لغوی در حرمت، بر ظهور آن در کراهت تاکید کرد. بعضی از لغت شناسان، «لاینبغی» را واجد معنایی؛ اعم از عدم تمکن و عدم تیسر تلقی کرده و آن را به معنای عدم شایستگی و فقدان اهلیت تفسیر کرده اند.

کلیدواژه ها:

ینبغی ، لاینبغی ، جواز ، اباحه ، نفی باس ، حکم شرعی