ارزیابی تابع تولید عملکرد و اجزای عملکرد گلرنگ در شرایط کم آبیاری و سطوح مختلف شوری

به منظور مدیریت مصرف آب های شور در اراضی تحت آبیاری و هم چنین مقابله با بحران کمیابی منابع آبی در مناطق خشک و نیمه خشک، دست یافتن به توابع تولید بهینه آب-شوری-عملکرد محصولات زراعی، راه حل منطقی به نظر می رسد. در همین راستا پژوهشی گلخانه ای با سه تیمار آبیاری ۱۰۰، ۷۵ و ۵۰ درصد نیاز آبی و چهار سطح شوری ۷/۰، ۴، ۸ و ۱۲ دسی زیمنس بر متر به صورت فاکتوریل و در قالب طرح بلوک کامل تصادفی با سه تکرار در شهرستان کاشمر به انجام رسید. هدف از انجام پژوهش تعیین بهترین تابع تولید آب-شوری-عملکرد گیاه گلرنگ بود. توابع تولید استفاده شده در این پژوهش خطی، درجه دوم، کاب داگلاس و متعالی بودند. جهت ارزیابی دقت و کارآمدی این توابع در پیش بینی عملکرد و اجزای عملکرد گلرنگ، از پارامترهای آماری میانگین مطلق خطا (MAE)، ریشه میانگین مربعات خطای نرمال (NRMSE)، ضریب تبیین (R۲)، کارایی مدل سازی (EF) و شاخص توافق (d) استفاده گردید. هم چنین حد آستانه تحمل به شوری گیاه با استفاده از مدل خطی ماس-هافمن تعیین گردید. نتایج نشان داد در بین توابع استفاده شده، تابع درجه دوم با کم ترین NRMSE و بیش ترین R۲ بهترین کارایی را در پیش بینی عملکرد دانه و اجزای آن در شرایط توام شوری و تنش خشکی داشت. مطابق با مدل خطی ماس-هافمن، کاهش عملکرد نسبی دانه به میزان ۱۰ درصد در شوری ۷۵/۳ دسی زیمنس بر متر و کاهش ۲۵ و ۵۰ درصدی عملکرد دانه به ترتیب در شوری ۷۵/۶ و ۷۵/۱۱ دسی زیمنس بر متر اتفاق افتاد. با توجه به یافته های این پژوهش می توان تابع درجه دوم را به عنوان بهترین تابع تولید آب-شوری-عملکرد گلرنگ در شرایط کاشت گلدانی توصیه نمود. البته با توجه به وابستگی توابع تولید به نوع خاک، شرایط آب و هوایی و اقلیمی منطقه و روش های مدیریت آب در مزرعه، مطالعات جامع تری در خصوص معرفی بهترین تابع تولید آب-شوری-عملکرد گلرنگ در شرایط مزرعه احساس می گردد.

کلیدواژه ها:

آستانه تحمل به شوری ، تابع درجه دوم ، تنش هم زمان ، مدیریت آبیاری