چیستی «فضای نزول» به مثابه قاعده ای تفسیری و تاثیر آن در فهم قرآن با تاکید بر دیدگاه علامه طباطبایی و آیت الله جوادی آملی

فضای نزول قرآن، به معنای شرائط گوناگون و چگونگی محیطی است که قرآن به تدریج در آن فرود آمده است. از دیرباز میان قرآن پژوهان، به مساله«فضای نزول سوره ها»توجه شده؛ اما به مثابه قاعده ای کاربردی در تفسیر، کم تر کانون توجه بوده است. مسئله اصلی در این تحقیق، اثبات فضای نزول به مثابه قاعده ای تفسیری و اثرگذار در فهم قرآن با تاکید بردیدگاه علامه طباطبایی (ره) و آیت الله جوادی آملی باروش گردآوری کتابخانه ای و روش پردازش توصیفی-تحلیلی است. براساس یافته های تحقیق، توجه به فضای نزول، از شروط محوری تفسیر قرآن است و نقش بسزایی در فهم مدلول آیات دارد، ازاین رو باید در تفسیر قرآن، شرایط حاکم بر جامعه اسلامی هنگام نزول سوره خاص یا تمامی دوران رسالت درنظر گرفته شود. مهم ترین راهکارهای کشف فضای نزول سوره ها عبارتنداز: شناسایی زمان و مکان سوره ها، جمع بندی اسباب و شان نزول های معتبر، بررسی شواهد بیانگر ترتیب نزول سوره ها، تحلیل گزاره های تاریخی و مسائل مهم اجتماعی در عصر نزول هر سوره و نگاهی جامع به محتوای سوره و خطوط کلی و غرض آن. آشنایی با فضای نزول هر یک از سورههای قرآن، راهگشای فهم معارف سوره و تفسیر درست آیات آن است. همچنین در شناخت محتوای کلی یا هدف و غرض اصلی سوره یا تصدیق یا ابطال روایات اسباب نزول اثرگذار است.

کلیدواژه ها:

فضای نزول ، جو نزول ، قواعد تفسیر ، علامه طباطبایی ، آیت الله جوادی آملی