تبیین عوامل موثر بر مناسبات سیاسی سلجوقیان عراق و اتابکان سلغری فارس (۵۴۳ – ۵۹۰ ق)

ساختار حکومت سلجوقی تلفیقی از سنت های سیاسی – اجتماعی ترکان و الگوی ملکداری ایرانی – اسلامی بود. حاکمیت توامان این دو اندیشه در نظام حکومتی این دودمان موجب شد که همزمان با حکومت مرکزی سلجوقی، دودمان های اتابکی متعددی نیز در گستره قلمرو این خاندان شکل بگیرد. سلغریان (۵۴۳ – ۶۶۸ ق) ازجمله مهم ترین این دودمان ها بودند که در سال ۵۴۳ ق توسط سنقر بن مودود در ایالت فارس اعلام موجودیت کردند. در دوره ۴۷ ساله همزمانی میان این خاندان با سلجوقیان عراق (۵۱۳ – ۵۹۰ ق)، مناسباتی میان طرفین برقرار شد. نوشتار حاضر تلاش دارد با استفاده از روش تاریخی، عوامل موثر بر شکل گیری این مناسبات و چگونگی تاثیرگذاری این عوامل بر روابط طرفین را مورد بررسی قرار دهد. یافته ها بیانگر آن است که تلاش سلغریان برای انتصاب شاهزاده مدنظر خویش به مقام سلطنت، نهاد خلافت عباسی، منازعات جانشینی سلغریان و تحولات سیاسی حکومت سلجوقیان کرمان، چهار عاملی بوده اند که موجب شکل گیری مناسبات میان سلغریان و سلجوقیان عراق شده اند. این عوامل متناسب با ماهیتشان یا موجب ایجاد همگرایی در مناسبات دو حکومت شده اند، یا اینکه واگرایی در مناسبات آن ها را رقم زده اند.

کلیدواژه ها:

مناسبات سیاسی ، سلغریان ، عوامل موثر ، سلجوقیان ، خلافت عباسی